Zwarte activist wordt leider van neonazigroepering
James Stern Foto: AP

In alle stilte is James Stern de nieuwe leider geworden van de Amerikaanse National Socialist Movement, een van de grootste en oudste neonazigroeperingen in de Verenigde Staten. Nu wil hij de organisatie ontmantelen, op een bijzondere manier.

De 54-jarige Stern, een Afro-Amerikaanse burgerrechtenactivist, is niet de man die je zou verwachten aan het hoofd van de extreemrechtse National Socialist Movement (NSM), een organisatie die vanuit Detroit werd gesticht op Hitlers verjaardag en waarvan de leden SS-uniformen dragen.

Toch gaf Jeff Schoep, de man die de neonazigroepering bijna een kwarteeuw heeft geleid, het stokje vrijwillig aan hem door, bovendien zonder zijn trouwe volgers in te lichten. De papiermolen werd begin dit jaar in gang gezet, maar de machtswissel werd pas afgelopen vrijdag duidelijk.

Nu blijkt dat Stern bijzondere plannen heeft voor de NSM, zo deed hij dit weekend uit de doeken in een interview met The Washington Post. Zo is hij van plan om de website, die jaarlijks wordt bezocht door miljoenen white supremacists, te transformeren tot een plaats waar iedereen correct geïnformeerd worden over de Holocaust. ‘Mijn doel is niet om deze groep te laten verdwijnen, wel om de naamsbekendheid te gebruiken om wat zaken recht te zetten en leugens uit de wereld te helpen’, aldus Stern.

Charlottesville

Bovendien zal hij schuldig pleiten in de rechtszaak rond de rellen in Charlottesville. Daar werd in de zomer van 2017 hevig gedemonstreerd tegen het verwijderen van het standbeeld van de zuidelijke generaal Lee, maar de racistische optocht ontaardde in dodelijk geweld.

Net die rechtszaak gebruikte hij om zichzelf tot leider van de NSM te kunnen kronen. Schoep, die zich nu bedrogen voelt door Stern, vroeg hem enkele maanden geleden om juridisch advies in de zaak. ‘Hij overtuigde me om hem leider te maken en zo onze organisatie te beschermen in de lopende rechtszaak’, aldus Schoep die op geen enkel moment in de gaten had dat hij zo het einde van de groepering inluidde.

Gevangenis

De plannen van Stern hebben langzaamaan vorm gekregen, toen hij vastzat in de gevangenis van Mississippi. De man werd tien jaar geleden veroordeeld voor fraude en deelde een cel met Edgar Ray Killen, voormalig lid van de Ku Klux Klan die schuldig werd bevonden aan doodslag op drie burgerrechtenactivisten in Mississippi in 1964.

Killen, die vorig jaar is overleden, nam zijn celgenoot in vertrouwen en stelde hem zelfs aan tot zaakwaarnemer voor al zijn bezittingen zodra Stern in 2011 voorwaardelijk vrijkwam. In 2016 misbruikte hij zijn juridische macht over Killen om diens organisatie op te doeken. Een eerste succesvolle infiltratie.

Zijn band met Killen bracht hem twee jaar eerder ook in contact met Schoep, en een bijzondere verstandhouding ontstond tussen de twee. Ze ontmoetten elkaar geregeld om het te hebben over onder meer raciale verschillen. Hun meningen en politieke ideologie kon onmogelijk meer verschillen, maar Stern bleef bij elke gelegenheid proberen om de mening van Schoep te veranderen. Dat zou hem nooit lukken, maar zijn vertrouwen won hij wel.

Leiderschap betwist

Hij moedigde Schoep, die door de Charlottesville-rechtszaak het vertrouwen van heel wat volgers had verloren én heel wat geld zag wegstromen, dan ook aan om een frisse start te nemen door een nieuwe groepering op te richten, zodat hij niet verantwoordelijk kon worden gesteld voor de misdaad van een ander. Het kostte hem naar eigen zeggen wat overtuigwerk, maar Schoep ging uiteindelijk wel akkoord.

Ondanks documenten die aantonen dat Stern de nieuwe NSM-leider is, betwist Schoep evenwel dat hij als nieuwe leider veel kan veranderen. Zo zou Stern zelf geen toegang hebben tot de website of sociale media-accounts van NSM. Schoep laat ook weten dat hij van plan is om het leiderschap van Stern te betwisten. ‘De overeenkomst op papier zal ons niet tegenhouden. Deze acties te kwader trouw stellen me voor geen andere keuze dan om mijn rechten te beschermen in de rechtbank.'

Je wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld je aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig