Vliegroutes aangepast op basis van ‘dubieuze criteria’
Foto: ddl

Een nieuw rapport is vernietigend voor het luchtvaartbeleid van de voorbije decennia. ‘Klachten werden gebruikt voor politieke doeleinden.’

De routes waarlangs vliegtuigen vertrekken en landen op Brussels Airport zijn de voorbije twee decennia ‘vaker dan normaal aangepast’. Al te vaak gebeurde dat op basis van ‘dubieuze criteria’, zonder dat voorafgaand grondige analyses gemaakt werden over de impact die de aanpassing zou hebben op de overlast voor omwonenden. Dat is slechts een van de kritische conclusies in een nieuw rapport dat het luchtvaartbeleid in ons land op de korrel neemt.

Het rapport, van de hand van het Franse adviesbureau Envisa, moest de problematiek van de geluidsoverlast rond Brussels Airport ‘objectiveren’. Het kwam er in opdracht van minister van Mobiliteit François Bellot (MR), die in juli 2017 door de rechtbank van eerste aanleg in Brussel verplicht werd zo’n studie te laten maken. Dat vonnis kwam er in de nasleep van de politieke ophef over plannen van het Brussels Gewest om luchtvaartmaatschappijen die de lokale geluidsnormen overschrijden, te beboeten.

Het eerste deel van die ‘objectivering’ is afgerond. Het werd een waslijst van de vele kwalen die het Belgische luchtvaartbeleid de voorbije jaren en decennia parten hebben gespeeld.

Te arbitrair

Om te beginnen hekelen de onderzoekers de macht die ministers van Mobiliteit in ons land hebben om in te grijpen in de vliegroutes. Dat zijn ‘operationele beslissingen’, die ‘in veel andere landen’ genomen worden door administraties en niet door de regering zelf. Het gevolg van die manke verhouding: te veel aanpassingen op een ‘arbitraire manier’, in te grote mate gebaseerd op de onvrede van omwonenden, en zonder grondige analyse van de bredere impact van de beslissingen. Het rapport heeft het over ‘manipulatie van klachten voor zuiver politieke doeleinden’.

De recentste grote aanpassing van de vliegroutes gebeurde met het ‘plan-Wathelet’, vernoemd naar toenmalig minister van ­Mobiliteit Melchior Wathelet (CDH), in 2014. Het ontzag de Vlaamse Rand maar deed het aantal vluchten boven de hoofdstad sterk toenemen. Eerder waren er al onder meer het ‘spreidingsplan-Anciaux’ en de ‘Onkelinx-route’.

De onderzoekers verwonderen zich er vervolgens over dat ook de rechtbank in België ‘blijkbaar op een arbitraire manier’ en ‘op basis van lokale bekommernissen, zonder onderzoek naar de globale impact’ in vliegroutes kan ingrijpen. Ook het plan-Wathelet werd door een rechter vernietigd.

Vliegroutes aangepast op basis van ‘dubieuze criteria’

Politieke Impasse

Daarnaast is het luchtvaart­beleid niet immuun voor kwalen die eigen zijn aan de ‘unieke Belgische politieke situatie’. ‘Bevoegdheden zijn zo verdeeld dat het niet bevorderlijk is voor goed bestuur.’ Zo zijn operationele beslissingen in federale handen, terwijl de regio’s bevoegd zijn voor onder meer de regelgeving rond milieu en geluid. ‘Er is geen nationaal beleid voor een van de belangrijke strategische economische sectoren in België’, concluderen de onderzoekers, die bovendien ook ‘een van de belangrijke bronnen van nadelige effecten is’.

Alle stakeholders werken dan ook nog eens niet goed samen. De relatie tussen federale en regio­nale overheden ‘is politiek gedreven’ en veroorzaakt ‘impasses’. De studie verwijst naar de geluidsnormen en bijbehorende boetes die het Brussels Gewest oplegt. ‘Het is niet duidelijk welk doel zij dienen. Het is zinloos normen op te stellen om slechte prestaties te beboeten’, om vervolgens ‘bijna alle operaties te beboeten’, schrijven de onderzoekers.

Geen vertrouwen

Het gevolg van dat alles: in vergelijking met andere luchthavens wereldwijd is het aantal klachten van omwonenden over de geluidshinder rond Brussel disproportioneel hoog. Daar is ook de Vlaamse regering schuldig aan, met een ­‘falend’ beleid van ruimtelijke ordening, dat ‘ongepaste ontwikkelingen’ rond de luchthaven toeliet. De twee met voorsprong zwaarst door geluidsoverlast getroffen gemeenten zijn Machelen en Steenokkerzeel. De omwonenden, stelde Envisa vast, hebben intussen elk vertrouwen in de overheid en in Brussels Airport Company verloren.