IS verslagen of niet? Ook Trump heeft er het raden naar
Foto: AP

De Amerikaanse president Donald Trump blijft bij zijn besluit alle Amerikaanse troepen terug te trekken uit Syrië. Maar hoe sterk staat Islamitische Staat (IS) er nu eigenlijk nog? Geen eenvoudige vraag.

‘We hebben gewonnen. We hebben IS verslagen’, zo zei Trump in een videoboodschap die hij op 20 december op Twitter plaatste. ‘Onze militairen, vrouwen en mannen, ze keren allemaal terug naar huis, en wel nu.’

De Verenigde Staten hebben momenteel 2.000 militairen gestationeerd in Syrië. Die wil de Amerikaanse president zo snel mogelijk terug thuis krijgen. Hun aanwezigheid is er niet langer nodig, zo zei Trump aanvankelijk, want de terreurbeweging IS is toch verslagen.

Een bewering waarop al snel kritiek klonk, niet in het minst bij bondgenoten van de Verenigde Staten in de strijd tegen IS. Maar ook binnen het Witte Huis werd er gemord. Zoals door James Mattis, minister van Defensie, die prompt zijn pensioen aankondigde - en vervolgens maar meteen aan de deur werd gezet.

Toch slikte Trump daarop een deel van zijn woorden in. IS zou nu enkel nog ‘grotendeels’ verslagen zijn, tweette hij twee dagen later. ‘Toen ik president werd, ging IS wild tekeer. Nu zijn ze grotendeels verslagen’, schreef Trump op de socialenetwerksite. ‘Andere landen, zoals Turkije, kunnen zich makkelijk bezighouden met wat er nog van overblijft.’

Maar tijdens zijn nachtelijke bezoek van woensdag aan de Al Asad luchtmachtbasis ten westen van Bagdad, overheerste opnieuw de winning mood. ‘We hebben IS knock-out geslagen. We hebben ze helemaal tureluurs geslagen’, sprak Trump voor een groep applaudisserende militairen. ‘We worden niet langer gezien als sukkels. De wereld respecteert ons terug.’

Duizenden IS-strijders

Hoe het nu echt zit? Het grondgebied dat door de strijders van Islamistische Staat wordt gecontroleerd, is de afgelopen jaren inderdaad exponentieel kleiner geworden. Maar verslagen is de terreurgroep nog lang niet, zo waarschuwen experts.

Volgens Brett McGurk, presidentieel gezant in de strijd tegen IS, hebben de meeste terreurcellen zich namelijk enkel tijdelijk teruggetrokken, ‘wachtend op het vertrek van de Amerikanen om een guerrillaoorlog te beginnen’.

De schattingen van met hoeveel ze nog zijn, lopen sterk uiteen: de Verenigde Naties denken bjvoorbeeld dat er nog steeds 20.000 à 30.000 IS-strijders actief zijn. Ter vergelijking: in 2014 liepen sommige schattingen op tot 200.000 strijders.

 

Hoogstens ‘tijdelijke’ rust

Dat betekent zeker niet dat die niet meer te duchten zijn. ‘IS is verdreven uit de steden. Voormalige bolwerken Raqqa en Mosul liggen in puin. Maar er blijven landelijke regio’s op de grens bij het Syrische Deir Ez-Zor waar de groep een standplaats heeft', zegt Koert Debeuf van het Tahrir Institute for Middle East Policy

Debeuf: 'IS heeft ook invloed en religieuze controle op bijvoorbeeld Homs en Damascus. 10.000 tot 15.000 strijders dolen rond in de regio. In de afgelopen week eiste IS 76 aanslagen op, van Syrië tot de Sinaïwoestijn. Dat lijkt me geen verslagen gevaar.’

Als er dus al sprake is van rust in Syrië, is dat hoogstens een tijdelijke rust. Specialisten wijzen erop dat het vertrek van Amerikaanse soldaten op termijn zelfs zware gevolgen zou kunnen hebben. Zolang de terreurdreiging niet helemaal is verdwenen, is de kans groot dat de terroristen binnenkort de touwtjes weer in handen hebben. Dan blijft er van het jarenlange antiterreurbeleid, dat veiligheid in de steden moest brengen, weinig over, zeggen de specialisten.