‘Eerste genetisch verbeterde baby geboren’
Foto: Zoonar/S. Detel

Een Chinese onderzoeker claimt als eerste genetisch versleutelde baby’s op de wereld gezet te hebben. Als dat klopt, hebben de Chinezen de voorzichtigheid aan hun laars gelapt waartoe wereldwijd was opgeroepen.

In China zou een meisjestweeling zijn geboren, die in de reageerbuis kunstmatig van gunstige genen werd voorzien. De ingreep, waarbij een gen werd toegevoegd dat infectie met het aidsvirus hiv kan voorkomen, maakte deel uit van een ivf-procedure, volgens hoofdonderzoeker He Jiankui van de Zuidelijke Universiteit van Wetenschap en Technologie in Shenzhen. He kondigde de ‘doorbraak’ aan op de vooravond van een wetenschappelijke conferentie in Hong Kong, maar er is nog geen onafhankelijke bevestiging van zijn claim. He’s werk is nog niet door collega’s tegen het licht gehouden, noch in een wetenschappelijk tijdschrift gepubliceerd.

Als het klopt dat de eerste ‘genetisch verbeterde’ mens is geboren, dan gaat het om een wetenschappelijke en ethische mijlpaal. In de meeste landen is het verboden om genetisch veranderde menselijke embryo’s bij vrouwen in te planten en geboren te laten worden. De technologie is daarvoor nog te experimenteel en de aangebrachte genetische wijzigingen, met hun niet te voorziene neveneffecten, kunnen worden doorgegeven aan het nageslacht. Wereldwijd hadden onderzoekers tot terughoudendheid opgeroepen, en elkaar vanwege de ethische bezwaren aangespoord om niet in de praktijk te brengen wat wetenschappelijk doenbaar leek.

Die terughoudendheid heeft He niet opgebracht, als zijn claim op waarheid berust. Hij zegt dat hij bij zeven paren die een ivf-behandeling ondergingen, hun reageerbuisembryo’s van verbeterde ccr5-genen heeft voorzien met de handzame knip-en-plaktechniek crispr. Die betere genen komen van nature bij een minderheid van mensen voor en maken dat het aidsvirus hiv moeilijker aan witte bloedcellen kan hechten en zo minder besmettelijk is. Uit de zeven procedures is één tweelingzwangerschap voortgekomen. De baby’s, twee meisjes, hadden volgens He bij hun geboorte de 'betere' ccr5-genen in al hun cellen. De onderzoeker wil niet zeggen waar de ouders van de meisjes leven of wanneer de baby’s zijn geboren.

Volgens René Custers van het Vlaams Intsituut voor Biotechnologie is er onder wetenschappers al jaren een discussie gaande over de ethische toelaatbaarheid van ‘gene editing’ bij de mens. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen editing voor levensbedreigende, onbehandelbare erfelijke ziektes, editing voor minder zwaarwegende ziektes en editing met als doel de mens te verbeteren (‘enhancement’).

‘Een ccr5-wijziging kan niet worden gezien als behandelen of voorkomen van (zware) erfelijke ziekte. Het is een modificatie die het oplopen van een infectieziekte voorkomt. Wat dat betreft situeert deze modificatie zich op het grensvlak tussen behandeling/voorkoming van ziekte en ‘enhancement’.’