Regisseur Last Tango in Paris overleden: 'Naast Antonioni en Fellini maakte hij furore'
Bernardo Bertolucci Foto: REUTERS

De Italiaanse cineast Bernardo Bertolucci is op 77-jarige leeftijd overleden. Hij verwierf een plaats in de filmgeschiedenis met films als Last Tango in Paris uit 1972 en The Last Emperor uit 1987.

Bertolucci is overleden in zijn woning in Rome, melden Italiaanse media. De regisseur was al langer ziek. Hij zat al enkele jaren in een rolstoel. 

Hij was de zoon van een dichter, en was toen hij 20 was zelf ook een gevierde poëet. Hij ruilde de poëzie in voor de film, nadat hij als assistent van Pier Paolo Pasolini werkte voor de film Accattone uit 1961.

Hij geldt als een van de boegbeelden van de Italiaanse film, en verwierf in de loop der jaren ook faam in Hollywood. Zo schreef hij het script van ‘Once upon a time in the west’, de baanbrekende western van zijn landgenoot Sergio Leone. The Last Emperor, over de laatste keizer van China, was in 1988 goed voor 9 Oscars, waaronder die voor beste regisseur.

Met Bernardo Bertolucci nemen we afscheid van een van die grote Italiaanse regisseurs van de vorige eeuw, iemand die naast Antonioni en Fellini furore maakte. Hij leerde het vak als assistent van Pier Paolo Pasolini, met wie hij ook een linkse politieke overtuiging deelde. Zijn film 'Il conformista’ in 1970 was een aanval op het fascisme en een visueel meesterwerk, twee jaar later gevolgd door ‘Last tango in Paris’.

Die laatste film was onmiddellijk controversieel en is dat tot de dag van vandaag omwille van een verkrachtingsscène met behulp van boter als glijmiddel. Door het schandaal dat na de première losbarstte, belandde actrice Maria Schneider in een neerwaartse spiraal van drugsverslaving en depressie. Later zou de actrice vertellen dat deze scène niet in het scenario stond en dat de regisseur en acteur haar pas vlak voor opname inlichtten. ‘Ik voelde me vernederd en, eerlijk gezegd, verkracht door Marlon en Bertolucci.’

In de VS botste de film op censuur en in eigen land volgde een proces omwille van obsceniteiten. Een Italiaanse rechter nam Bertolucci zijn burgerrechten af voor vijf jaar en deelde een voorwaardelijke gevangenisstraf van vier maanden uit.

Niet dat het Bertolucci veel kon schelen: die was nu een wereldberoemd regisseur. Voor ’Novecento’ kon hij een internationale cast strikken met Robert De Niro en Gérard Depardieu. Maar Bertolucci bleef zijn onconventionele en politieke zelf: het werd een vijf uur durend epos over twee italianen die de strijd beleven tussen fascisme en communisme.

Bertolucci werd de eerste regisseur die toestemming kreeg van de Chinese overheid om te filmen in de Verboden Stad. ’The last emperor’ is een grote film over een kleine keizer, die negen Oscars won, waaronder die van beste film. Daarmee was de erkenning van deze eigenzinnige regisseur compleet.
Jeroen Struys
Filmredacteur De Standaard