zaterdag 17 november 2018 - Economie
camera closecorrect Verwijs ds2 facebook gplus nextprevshare twitter video

De transfer van Sofiane Hanni (foto) kwam pas in een stroomversnelling toen makelaar Bayat er zich mee bemoeide. belgaimage

Reconstructie Hoe Mogi Bayat Sofiane Hanni aan Spartak Moskou verpatste

Een operatie zonder ‘schone handen’

Verraad, vriendjespolitiek, mogelijke belangen­vermenging, verdoken commissies en een constructie om de fiscus buitenspel te zetten: bij de transfer van Sofiane Hanni van Anderlecht naar Spartak Moskou lijkt alles in het voetbalschandaal samen te komen.

Verborgen commissies via het loon Lees verder onderaan

‘Kun je me het nummer van Marco Trabucchi nog eens doorgeven? Ik ben het kwijt na een recente update van mijn contactenbestand op mijn telefoon. Bedankt, Mogi.’ Eén sms’je midden januari besliste over de toekomst van Sofiane Hanni bij Anderlecht. Toegegeven, de Algerijnse international was al langer op zoek naar een nieuwe club. Maar het is pas wanneer Mogi Bayat zich met de zaak bemoeit, dat de transfer van de toenmalige topschutter bij de Brusselse club in een stroomversnelling komt.

Hanni, die dat seizoen erg wisselvallig presteerde, was de kritiek en het gefluit van een deel van de supporters na elke mindere wedstrijd beu. De spelverdeler liet zijn makelaar, Dejan Veljkovic, dan ook weten dat hij wou vertrekken bij Anderlecht. Via een bevriende Franse makelaar zou Veljkovic zijn speler al hebben laten aanbieden op de Russische markt. Maar toen verscheen Bayat op het toneel.

Op 18 januari, wanneer de transferperiode al ruim halfweg is, belt hij David Sesa, kort voordien nog de hulptrainer van Anderlecht onder de pas vertrokken Zwitserse coach René Weiler. Zo bemachtigt hij probleemloos het telefoonnummer dat hij zocht: dat van de spelersmakelaar Marco Trabucchi, een Italiaan met Kazachse roots die zeer nauwe banden heeft met Spartak Moskou.

Eigen vingerscan

Is het Herman Van Holsbeeck, de toenmalig manager van Anderlecht, die Bayat persoonlijk tipte over de nakende transfer? Iemand anders? Van Holsbeeck zelf wenste ‘op advies van zijn advocaten’ niet op onze vragen te reageren. Maar het is een publiek geheim dat de voormalige manager van Anderlecht graag en veel samenwerkte met de makelaar. Naar verluidt omdat de Frans-Iraanse Belg er veelvuldig in slaagde een goede prijs te bedingen voor voetballers die Anderlecht snel de deur uit wou. Dan mocht Bayat ook weleens langs de kassa passeren bij andere transfers, lijkt de redenering.

Geen wonder dat Van Holsbeeck en Bayat goed bevriend zijn geworden. Zo goed zelfs dat Bayat persoonlijk toegang had tot zijn kantoor. Volgens Het Nieuwsblad grapte hij wel eens dat hij eigenlijk een vinger zou moet afhakken om cadeau te doen aan collega-makelaars. Dat is een verwijzing naar het feit dat zijn vingerafdruk was opgenomen in het elektronische toegangssysteem bij Anderlecht, dat net pottenkijkers buiten moest houden. Bayat deed dan ook alsof hij er thuis was, vooral tijdens de transferperiodes. Tot onvrede van een deel van het personeel: ‘Mogi doet alles. Mogi maakt de papieren, neemt de telefoon op, bestelt pizza’s. Mogi sluit ’s avonds zelfs de deuren af.’

Bij de transfer van Hanni blijkt duidelijk waarom. Eens het contact met Trabucchi is gelegd, schiet de machine-Bayat in gang. Stap één is een mandaat in handen krijgen van een van de betrokken partijen. Bij Anderlecht is dat ‘a piece of cake’: Bayat krijgt van zijn vriend Van Holsbeeck een exclusief mandaat om Hanni aan Spartak te verkopen. Nog diezelfde dag neemt de supermakelaar contact op met Trabucchi en geeft hij zijn eigen e-mailadres en dat van Hanni door. Niet veel later wordt een Whatsapp-groepje tussen het drietal opgericht.

Wanneer de gesprekken met Spartak Moskou enkele dagen nadien formeel worden opgestart, blijkt Bayat ineens ook Hanni zelf te vertegenwoordigen. Stap twee is een feit. Van Velkjovic en zijn bevriende Franse makelaar is geen spoor meer. Bayat heeft nu al twee mandaten binnen – van Anderlecht en van de speler – en neemt resoluut de onderhandelingen met de Russen in handen.

De wortel & de stok

De transfergesprekken verlopen voorspoedig. Nadat er een akkoord is bereikt over de voorwaarden van de speler, verschuift de aandacht naar de transfersom die Moskou moet betalen – 7,1 miljoen euro, een bedrag dat via bonussen kan oplopen tot 7,85 miljoen – en naar de hamvraag: wie mag welke commissies opstrijken? Dit is stap drie: het moment waarop de sluwe onderhandelaar in Bayat naar boven komt.

In het systeem-Bayat deelt namelijk iedereen in de winst. Bayat zelf en zijn Russisch-Italiaanse tegenhanger Trabucchi natuurlijk, maar ook alle andere makelaars die een rol speelden bij de transfer. In dit geval de Macedoniër Lazo Liposki (ex-technisch directeur van Anzji Machatsjkala, de club waar Mbark Boussoufa naar vertrok toen hij Anderlecht verliet, red.) en de Serviër Dragan Siljanoski, met wie Hanni voordien gesproken zou hebben over een mogelijke transfer naar Rusland.

Was Herman Van Holsbeeck op de hoogte van de ‘zwarte’ commissie die Spartak Mouskou aan Bayat betaalde? En waarom hielp hij een speler van Liverpool naar Hertha Berlijn?

En ook de man die de Algerijn als eerste de interesse van Spartak Moskou gemeld zou hebben: een Belgische Zwitser met de Vlaams klinkende naam Ken Van Deyck. Ook de drie vertegenwoordigers van Spartak Moskou zouden een deel krijgen. Er is zelfs sprake van een betaling aan de vader van Hanni en aan hulptrainer David Sesa. Kortom, in het systeem-Bayat kan al snel een tiental personen een deel van de koek claimen.

Om alles te verdelen, brengt Bayat zowat alle betrokken par­tijen samen in Brussel. Waarna hij zelf bepaalt wie welk percentage zal krijgen, welke facturen opgesteld worden en hoe de betalingen zullen verlopen. Ook als het Engelse Burnley op de laatste transferdag nog een ultiem bod op Hanni doet, houdt Bayat strak de regie. Het moet en zal Spartak Moskou worden.

Opvallend daarbij is dat zelfs Veljkovic, de vorige makelaar van Hanni, later nog enkele kruimels toegeworpen krijgt: 1,2 procent op het totale transferbedrag. Dat is een bewuste zet waardoor ook Veljkovic zonder al te grote inspanningen van de miljoenentransfer kan meeprofiteren. Hij wordt naar verluidt 70.000 euro beloofd om zich koest te houden.

‘Mogi doet alles bij Anderlecht: Mogi maakt de papieren, neemt de telefoon op, bestelt pizza’s. Mogi sluit ’s avonds zelfs de deuren af’

Wie niet in het spel meespeelt, riskeert problemen. Het is een publiek geheim dat Bayat niet alleen de wortel gebruikt, maar ook de stok. De voorbije weken verschenen in tal van media verhalen over chantage en zelfs fysieke bedreigingen – verhalen die in het voetbalmilieu al langer de ronde ­deden en waarvan Bayat tijdens onderhandelingen maar al te graag profiteert om extra druk te zetten. Of dat de reden is waarom de gepasseerde Veljkovic uiteindelijk zijn minimale commissie aanvaardt, is koffiedik kijken. ­Volgens onze informatie was de Servische makelaar alvast not amused.

Verraden

Veljkovic is niet de enige die zich verraden moet voelen. Ook sommige Anderlecht-getrouwen zien het hele gebeuren met lede ogen aan. ‘Sofiane gaat weg. Mogi moet ertussen. Maar waarom? Voor deze transfer hebben zij hem toch niet nodig?’, vragen ingewijden bij Anderlecht zich af. De geruchtenmolen begint te draaien. Van de boekhouding tot de scoutingcel, overal gonst het dat ‘blijkbaar iedereen van de Hanni-transfer wil profiteren’.

Hogerop, in de directiekamers, stoort Michaël Verschueren zich al langer aan de groeiende macht van de ‘huismakelaar’. Maar toenmalig voorzitter Roger Vanden Stock vertrouwt Herman Van Holsbeeck blindelings en ziet er geen graten in. En dus kan Bayat ook tijdens de wintermercato van 2018 nog ongestoord zijn gang gaan, ook al omdat de nieuwe ­eigenaar van Anderlecht, Marc Coucke, op dat moment nog niet mag tussenkomen. Het komt Bayat niet slecht uit, want Coucke had in Oostende al enkele persoonlijke aanvaringen gehad met de Frans-Iraanse Belg. Daardoor maakt hij publiek al snel duidelijk dat hij wou breken met Bayat.

In het systeem-Bayat deelt iedereen in de winst. Zelfs Hanni’s vorige makelaar, Dejan Veljkovic, wordt naar verluidt 70.000 euro beloofd om zich koest te houden

Maar dat blijkt makkelijker gezegd dan gedaan. Bayat regelt in januari bij Anderlecht niet alleen de transfer van Hanni, hij schuift ook mee aan tafel bij de aankopen van middenvelders Ryota Morioka (Waasland-Beveren) en Kenny Saief (AA Gent). Daarop zet Coucke de deur zelfs schoorvoetend weer open. Afgelopen zomer kwam de Iraans-Franse Belg tussen in de verkoop van de spits ­Lukas Teodorczyk aan het Italiaanse Udinese, regelde hij de ­royale contractverlenging van ­kapitein Adrien Trebel én de verhuur van verdediger Kara Mbodj aan Nantes.

Drie keer langs de kassa

Hoeveel miljoenen euro’s commissie Bayat daarmee nog ultiem opstreek, is onbekend. Bij de transfer van Hanni zijn er alvast sterke aanwijzingen dat de makelaar drie keer langs de kassa is gepasseerd, en dat wellicht zonder medeweten van de betrokken clubs of de speler. Bayat krijgt van Herman Van Holsbeeck niet ­alleen een commissie als makelaar van de speler (doorgaans minstens 10 procent op het loon, red.), maar ook een forse commissie van 600.000 euro als vertegenwoor­diger van de verkopende club: Anderlecht. Een dubbelzinnige situatie, die op zich al tot belangenconflicten kan leiden. Want als puntje bij paaltje komt, wiens belangen zal Bayat dan écht verdedigen?

Het antwoord daarop is wellicht even eenvoudig als cynisch: zijn eigen belangen. Want daarbovenop maakt Bayat dat hij via allerlei omwegen – en in het geheim – ook nog eens een royale makelaarscommissie opstrijkt van Spartak Moskou. Het is vooral die verdoken ‘zwarte’ commissie die de speurders nu onderzoeken. Uit eerder onderzoek van de fiscus blijkt dat Spartak Moskou een belangrijke geldsom zou hebben doorgestort aan de vennootschap van makelaar Marco Trabucchi – Sportconsult SA – op de Marshalleilanden. Geld dat daarna, wellicht via Zwitserland, een ander belastingparadijs, deels zou zijn doorgestort op een derdenrekening van een Brusselse advocaat en oude bekende van Anderlecht: Laurent Denis. Die trad in het verleden vaak op als raadsman van Anderlecht en stelde voor Bayat meestal ook alle spelerscontracten en andere documenten op.

Denis zou op die transitrekening – die Bayat volgens de speurders geregeld gebruikte voor verborgen betalingen in andere transfers – een deel van het Russische geld (zo’n 80.000 euro) tijdelijk hebben geblokkeerd voor ­Bayat. De rest – er is sprake van minstens 450.000 euro – zou de Brusselse advocaat hebben verdeeld over de bevriende makelaars en andere tussenpersonen. Vermoed wordt dat een deel van dat geld niet alleen via de derdenrekening van Denis naar Bayat is teruggevloeid, maar ook via de eerder vermelde ‘bevriende’ makelaars. Minstens één makelaar zou een deel van het geld dat hij voor de transfer van Hanni kreeg doorgestort op zijn rekening in Cyprus, in cash hebben opgenomen en fysiek hebben teruggebracht naar Bayat (zie schets). Zo bleef de Russische makelaarscommissie niet alleen buiten het oog van de fiscus, maar werd ze wellicht ook verborgen gehouden voor Anderlecht en Hanni zelf.

De rol van Van Holsbeeck

In hoeverre bij de transfer van Hanni sprake kan zijn van fiscale fraude of, erger, witwassen, moet het onderzoek uitwijzen. Net als de vraag of Bayat de fiscus ook bij andere transfers bedroog (zie inzet). De speurders hebben ook interesse in de rol van ex-manager Herman Van Holsbeeck, die kort na de overname van Anderlecht door Marc Coucke op staande voet werd ontslagen – een ontslag dat Van Holsbeeck aanvecht (hij eist nog een schadevergoeding van 1,7 miljoen euro van Anderlecht, red) en waarover een arbitrageprocedure loopt. Zo rijst de vraag of Van Holsbeeck op de hoogte was van de ‘zwarte’ commissie van Spartak Moskou. Volgens de eerste aanwijzingen zou Bayat de constructie bewust verborgen hebben, maar dat moet nog worden bevestigd.

Ook andere tussenkomsten van Van Holsbeeck roepen vragen op. Zo hielp hij in samenwerking met de machtige Albanees-Macedonische spelersmakelaar Fali Ramadani de verhuur regelen van een speler van Liverpool (Marko Grujic, red.) aan Hertha Berlijn. De deal leverde hem naar verluidt een mooie commissie op. Dat is op zijn minst opmerkelijk, zeker als je weet dat Van Holsbeeck op de laatste dag van de wintertransferperiode datzelfde Liverpool ­contractueel de toestemming gaf om te praten over de transfer van een van de grootste jeugdtalenten van Anderlecht – Jeremy Doku (DS 12 november).

Was Van Holsbeeck zijn exit bij Anderlecht aan het voorbereiden en wou hij nog eens extra langs de kassa passeren? Bereidde hij zich voor op een nieuwe carrière als spelersmakelaar, bijvoorbeeld als partner van zijn ‘vriend’ Mogi Bayat of van makelaar Christophe Henrotay, met wie de ex-manager van Anderlecht ook goede banden heeft? En als dat zo is: in hoeverre is dat alles onethisch, en vooral, illegaal?

Zowel Bayat als Van Holsbeeck, die na zijn verhoor werd vrijgelaten en niet in verdenking is gesteld, is onschuldig tot het tegendeel is bewezen. Alleen op fiscale fraude en witwassen staan strenge straffen. Misschien maakten beiden gewoon gebruik van het gebrek aan regels en afdwingbare wetten in het voetbal. Dat gebrek aan regels maakt ook het internationale voetbal tot een ware jungle, blijkt uit Football Leaks. En in die wereld lijkt het zo goed als onmogelijk om lang de handen ‘schoon’ te houden.

Blz. 45 opinie.

Verborgen commissies via het loon

Het gerecht onderzoekt nog andere transfers van Bayat. De meest opvallende is die van Anthony Limbombe, die deze zomer verhuisde van Club Brugge naar ­Nantes.

Het gaat om een transfer voor eveneens 7 miljoen euro, waarvoor Bayat een commissie van 455.000 euro van Club Brugge zou hebben gekregen en een commissie van 350.000 euro van Nantes. Met daarbovenop mogelijk 1,5 miljoen euro ‘zwarte commissies’, via het loon van de speler.

Concreet zou Bayat geregeld hebben dat Limbombe – boven op zijn loon – twee keer per jaar een premie van 300.000 euro zou ontvangen, 600.000 euro per jaar dus. Dat geld zou Limbombe via een bevriende tussenpersoon – er zijn vermoedens dat ­Fabien Camus daarbij betrokken zou zijn – later moeten terugstorten aan Bayat (en mogelijk aan anderen, om te verdelen, red.). Dat zou het geval zijn gedurende de volledige looptijd van zijn contract bij Nantes: vijf jaar.

Vermoed wordt dat Limbombe een onderhandse overeenkomst en/of schuld­bekentenis getekend zou hebben waarin stond hoe groot de som was die hij na zijn transfer ‘in het zwart’ zou moeten terugbetalen aan Bayat. Het onderzoek moet uit­wijzen of dat klopt en in ­hoeverre Bayat dit ­systeem ook bij andere transfers ­gebruikte. (nta)

De podcasts van
De Standaard