Merkel stapt uit politiek in 2021: 'Tijd om de bladzijde om te slaan'
Merkel bevestigde maandagmiddag haar vertrek tijdens een persconferentie Foto: AFP
De Duitse bondskanselier Angela Merkel zal zich eind dit jaar niet herverkiesbaar stellen als voorzitter van de CDU. Wanneer haar huidige mandaat als bondskanselier in 2021 ten einde is gelopen, zal ze zich ook voor die positie niet meer verkiesbaar stellen. Ook in een Europese topjob heeft ze naar eigen zeggen geen zin.

'Na de tegenvallende deelstaatverkiezingen in Beieren en Hessen kunnen we niet doorgaan alsof er niets gebeurd is', zei Merkel maandagmiddag op een persconferentie. 'De verkiezingsuitslagen moeten een keerpunt zijn voor de Duitse bondsregering.'

Merkel vervolgde met de mededeling dat ze de verantwoordelijkheid neemt voor 'alles wat gebeurd is sinds de start van haar huidige ambtstermijn, in maart'. De huidige Duitse bondsregering kwam slechts erg moeizaam tot stand, en hangt met haken en ogen ineen. 'De regering heeft zijn geloofwaardigheid verloren. Ik meen dat het tijd is de bladzijde om te slaan. Daarom is dit mijn laatste termijn als bondskanselier. Ook als partijvoorzitter of parlementslid keer ik niet meer terug. Na 2021 zal ik geen enkele politieke functie meer ambiëren.'

Merkel: 'Ik neem dit besluit zodat de huidige regering de kans krijgt zich volop te focussen op de vele uitdagingen die er zijn. Ik vind daarom ook dat we halfweg de huidige regeerperiode een evaluatie moeten maken van de regeringscoalitie. Ten slotte wil ik zo ook mijn partij de gelegenheid geven zich ten volle voor te bereiden op toekomstig succes.'

Nog volgens Merkel zullen de twee belangrijkste uitdagingen tijdens haar resterende tijd als bondskanselier de Brexit en de moeizame relatie tussen de Verenigde Staten en Rusland zijn.

Opeenvolgende verkiezingsnederlagen

Met het vertrek van Merkel komt een einde aan een lange periode waarin zij de Europese politiek domineerde. Het besluit volgt op de nieuwe verkiezingsnederlaag die haar partij afgelopen weekend leed in de deelstaat Hessen. De CDU blijft er weliswaar de grootste partij, maar verliest 11 procentpunten in vergelijking met 2013.

Twee weken geleden kreeg zusterpartij CSU ook al een electorale dreun te verwerken bij de deelstaatverkiezingen van Beieren. Daar verloor de CSU de absolute meerderheid, het slechtste verkiezingsresultaat sinds 1950. En vlak voor de zomervakantie viel Merkels federale regering ei zo na wegens een hoog oplopend conflict met minister van Binnenlandse Zaken Horst Seehofer, van die CSU, om het asielbeleid.

Naar eigen zeggen wilde Merkel volgende week sowieso aankondigen dat het haar laatste ambtstermijn zou zijn, maar heeft het slechte resultaat in Hessen haar doen besluiten dat maandag al te doen.

Opvolgingsstrijd barst al los

Angela Merkel (64) leidt de CDU sinds 2000. Sinds november 2005 is ze bondskanselier van Duitsland. Merkel begon in maart aan haar vierde vierjarige ambtstermijn. 55 procent van de Duitsers gelooft echter dat ze niet de volledige rit zal uitzitten.

Het aanstaande vertrek van Merkel liet binnen haar partij meteen een strijd losbarsten om haar op termijn niet alleen als partijleider, maar ook als bondskanselier te kunnen opvolgen. Merkel zei namelijk altijd zelf dat zowel het voorzitterschap als de functie van bondskanselier door dezelfde persoon kan worden gedragen.

Volgens het persbureau Reuters zou alvast voormalig CDU-parlementslid Friedrich Merz zijn kandidatuur willen indienen om Merkel op te volgen. Merz was tussen 2000 en 2002 nog CDU/CSU-fractieleider in het Duitse parlement, maar werd toen door Merkel zonder al te veel plichtplegingen aan de kant geschoven. Sindsdien werd hij gezien als een van haar tegenstanders binnen de CDU. De afgelopen jaren had hij zich teruggetrokken uit de politiek.

Ook Jens Spahn (minister van Volksgezondheid en openlijk criticus van Merkels migratiebeleid), Ralph Brinkhaus (CDU-fractieleider in de Bondsdag) en CDU-partijsecretaris Annegret Kramp-Karrenbauer behoren tot de kanshebbers om Merkel op te volgen. Tijdens haar persconferentie maakte Merkel meteen duidelijk dat ze geen enkele kandidaat om haar op te volgen, actief zal ondersteunen.