camera closecorrect Verwijs ds2 facebook nextprevshare twitter video

Rayan krijgt hulp bij het opmaken van zijn studieplanning. Gert Verbelen

Correspondentschap ‘Apartheid’

De geëngageerde vrouwen van de vzw 1001 Schakels focussen op ‘zingeving’ en ‘banden smeden’. Hun werk met jongeren verdient lof, maar ze bereiken voorlopig vooral geloofsgenoten.

Moslims steken bewust de hand uit

Vilvoorde‘O gij gelovigen, het vasten is u voorgeschreven ­zoals het degenen die voor u waren was voorgeschreven, opdat gij vroom zult zijn.’ (Surah Al-Baqara vers 183)

Morgen begint de ramadan en dan staan de zenuwen steevast wat strakker gespannen in Vilvoorde. De vastenmaand staat ­garant voor verbroedering en bezinning, of nachtlawaai en overlast – afhankelijk van het perspectief. Het leeuwendeel van de islamitische gemeenschap is strikt gelovig, of minstens praktiserend, en neemt dus deel aan de ramadan. Onder hen veel jongeren.

Examens in ramadan

Om die jongeren voor te bereiden op de examens tijdens de ramadan, zet de vzw 1001 Schakels onder meer een workshop op het getouw in de Annasr-moskee. Er zijn een 50-tal jongeren uit Vilvoorde aanwezig en zelfs enkele Antwerpenaren. Na het middaggebed krijgen ze een stoomcursus islamitische theologie, leren studeren, voeding en studieplanning. De tieners hebben hun examenrooster meegebracht, in groepjes wordt het schema ingevuld.

‘Een leerkracht van me zei: “Ik ben blij dat ik al 30 jaar lesgeef in Vilvoorde, anders zou ik schrik hebben van jullie” Naoufal Loumrhari Vrijwilliger

‘Ook andersgelovigen zijn welkom’, beklemtoont Mariem El ­Makrini van 1001 Schakels. ‘We nodigen iedereen uit om meer te weten te komen over de ramadan, want er bestaan veel misverstanden over.’

De vzw wil vooruit kijken en bruggen slaan. Opgericht tijdens de radicaliseringsgolf, toen vanuit de Zennestad de ene na de andere Syriëstrijder vertrok, is het burgerinitiatief uitgegroeid tot een totaalconcept waarin niet alleen spiritualiteit maar vooral schoolbegeleiding en cultuur centraal staan. De workshop is slechts een van de activiteiten.

Uit de Vlaamse Migratie- en ­Integratiemonitor die vorige week werd voorgesteld, blijkt eens te meer dat Vilvoorde, met buurgemeente Machelen, de meeste inwoners met een migratieachtergrond telt. Als we willen samenleven, zullen we daaraan moeten werken, beseffen voorzitster Fatima El Grandi en haar team.

In de moskee verzamelen de mannen voor het gebed, sommige kinderen     spelen. De gebedsruimte van de vrouwen is een verdieping hog er. Gert Verbelen

De vzw wil jongeren activeren. Er is een koortje, een toneelgroep, er zijn de jongerenreizen naar ­Andalusië en een humanitair project: de vzw steunt de uitbouw van twee kleuterschooltjes in afgelegen Marokkaanse dorpjes. Om al die activiteiten rondgefietst te krijgen, kan 1001 Schakels rekenen op experts en vrijwilligers, op steun van de stad en van stadsambassadeur Ish Ait Hamou – bekend als schrijver en choreograaf.

Naoufal Loumrhari is een van de vrijwilligers die bijles geven. De twintiger loodste intussen zijn broer en moeder mee naar 1001 Schakels. ‘1001 Schakels heeft voor mij niets met geloof te maken, al hangt het er natuurlijk wel aan. Zo is het voor moslims een pluspunt dat de activiteiten hier beginnen na het gebed, dat vind je niet in niet-islamitische verenigingen.’

‘Veel mensen blijven gefixeerd op een bepaald beeld van moslims. Als ze met ons in contact komen, ben ik er zeker van dat ze ons anders zien. Ik heb een leerkracht gehad uit het Pajottenland, die vroeger onderwijs gaf aan mijn moeder en nu aan mijn jongere zus. Die man zei eens: “Ik ben blij dat ik al dertig jaar lesgeef in Vilvoorde, anders zou ik schrik hebben van jullie.” De stad heeft een negatief imago, toch vind ik dat we eigenlijk goed samenleven.’

Ook de moskee probeert haar steentje bij te dragen. ‘Vandaag houdt de moskee best veel rondleidingen voor scholen en andere groepen’, zegt moskeebestuurder Younes Lmrabet.

Autochtone politici

Dat de workshop ‘studeren ­tijdens de ramadan’ geen enkele niet-moslim aantrekt, is te verwachten omdat de laatste groep niet vast. Maar ook op de open ontmoetingsdag ‘Vilvoordse jongeren aan het woord’ in cultureel centrum Het Bolwerk op 13 mei is het publiek behoorlijk homogeen.

De vrouwen hebben nochtans alles uit de kast gehaald. Zo is er een uitgebreid buffet met hapjes en taarten, couscous en baklava. Eten doet ontmoeten. ‘Maar de autochtonen die je hier ziet, zijn stuk voor stuk politici’, betreurt Freddy Luyckx uit deelgemeente Koningslo. Eigenlijk geldt dat evengoed voor hem: met de nieuwe partij ‘Voluit Respect’ wil hij meedoen aan de verkiezingen in oktober. ‘Veel nieuwe gemeenschappen zijn zó gastvrij, en toch staan we ver van elkaar. Onbekend maakt onbemind.’

Is dat erg? ‘1001 Schakels is al lang vragende partij om anderen te betrekken’, zegt deradicaliseringsambtenaar Jessika Soors. Het salafisme en extremisme mag dan onder controle zijn in Vilvoorde, samen werken aan een inclusieve uitdaging blijft een uitdaging. ‘Wat de vzw doet, is enorm waardevol voor het creëren van sociaal weefsel. Ik hoop echt dat ze kunnen verbreden en versterken, want het is die mentaliteit die we nodig hebben.’

Iftar voor iedereen

Voor de toneelvoorstelling tijdens de ontmoetingsdag druppelen er al wat meer andersgelovigen binnen in Het Bolwerk. De jongeren spelen de pannen van het dak. ‘We hebben vandaag een belangrijke les van hen geleerd’, zeggen de dames. ‘Een les over de realiteit, over hoop, wijsheid en zelfs over moed. Ze zijn misschien niet fier op de wereld die wij aan hen zullen nalaten. Toch hebben ze de motivatie, de wil en het vertrouwen om van deze wereld een betere plek te maken.’

Op 9 juni is er een nieuwe kans: dan worden alle Vilvoordenaars uitgenodigd om samen met hun islamitische stadsgenoten de vasten te breken en een iftar (avondmaaltijd) te delen. Buiten de moskee. Oorspronkelijk was die iftar gepland eind mei, maar de activiteit werd twee weken opgeschoven wegens … de finale van de Champions League. ‘Voetbal is voor alle gemeenschappen belangrijk’, lacht Chadia Touibi. ‘Zo zie je: wat ons bindt, is groter dan wat ons onderscheidt.’

Fatima El Grandi

‘We bieden een alternatief discours’

‘Men spreekt altijd over ­“tegendiscours”, tegen radicalisme, maar alternatief discours is juister’, zegt ­Fatima El Grandi, de voor­zitster van 1001 Schakels. ‘We zijn het beu om altijd met deradicalisering ge­associeerd te worden, wij zetten jongeren net op een andere weg. Een mirakel­oplossing bestaat niet, maar in plaats van te focussen op het fenomeen moeten we werken aan de bron. Alleen op die manier komen we tot een inclusieve samenleving. ­Onze generatie heeft gefaald, nu geven wij het woord aan de jongeren. En zij geven ons een boodschap van hoop.’

Saloua Allali

‘Ik vind het gewoon tof om jeugd te helpen’

De 19-jarige Saloua Allali is een van de weinige volwassen vrouwen zonder hoofddoek. Niemand die haar erop aanspreekt, het valt gewoon op. De jonge studente communicatiemanagement is via een vriendin van haar moeder betrokken geraakt bij 1001 Schakels. ‘Ik geef al zes maanden bijles aan dezelfde jongen. Het is vaak een mentale kwestie: hij heeft problemen om zich te concentreren tijdens een toets of als hij onder tijdsdruk moet werken. Ik voel me goed bij 1001 Schakels, ik vind het gewoon tof om de jeugd te helpen. We hebben samen een boek geschreven, je merkt dat jongeren daar veel aan hebben.’

Azohra en Mohamed

‘We zochten multiculturele organisatie’

Youssra, de 15-jarige dochter van Azohra en Mohamed Bakkali, volgt al enkele maanden bijlessen wiskunde bij de vzw 1001 Schakels. ‘Ze heeft altijd al moeilijk gestudeerd. Voordien heeft ze drie jaar begeleiding gekregen van een ­orthopedagoog’, zegt haar vader. ‘Via het koor hebben we deze vzw leren kennen. Fatima hebben we ontmoet op een feest. We zochten bewust een multiculturele organisatie – er is ook een blanke leerkracht – met een goeie werkethiek. De methodologie is ­essentieel en men is hier goed gestructureerd. Het werkt voor Youssra. Haar resultaten zijn al zichtbaar beter en ook wij voelen ons hier thuis.’

Ghislaine en Roland

‘Onze generatie is toleranter, kroost trekt weg’

Ghislaine Delfosse en Roland Puelinckx ruimen het huis van hun zoon op dat slechts een paar meter van de moskee af ligt. ‘Hij verhuist naar Peizegem’, zeggen de zestigers. Ze horen het ook bij vrienden: ook hun kinderen trekken weg uit Vilvoorde. ‘De jeugd is meer bezig met dat samenleven, heeft er meer problemen mee. We merken dat ook op familiefeesten …’ Voor hen is het nooit een issue geweest, zeggen Ghislaine en Roland. ‘We zijn fier om in Vilvoorde te wonen, voelen ons niet on­veilig. Wij wonen in een straat waar er een goede mix is, hier is dat al minder het geval. Toch voelen we ons thuis, we hebben geen probleem met andere culturen of religies.’

De podcasts van De Standaard