Duurzaam samenleven wordt verplichte leerstof
Sven Gellens van het gemeenschapsonderwijs stelt het nieuwe vak burgerschap voor. Foto: Alexander Meeus
Geweldloos communiceren, de mensenrechten kennen en fake news herkennen. Na een succesvol proefproject rolt het gemeenschapsonderwijs GO! Burgerschap uit in alle scholen.

De inhoud staat overeind, het handboek is in voorbereiding en al zeker zestig scholen zullen er vanaf september hun schouders onder zetten. Vanaf het schooljaar 2019-2020 wordt het voor alle scholen in het onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap GO! verplicht. ‘Dit is geen vrijblijvend verhaal’, benadrukt topvrouw Raymonda Verdyck.

Op dit moment zit Burgerschap al wel vervat in verschillende vakken zoals Geschiedenis of Nederlands, maar een eigen plaats heeft het niet in het curriculum en de aanpak van de school. Daar komt nu verandering in: de eind vorige week afgewerkte leerlijn Burgerschap biedt een traject aan om leerlingen attitudes, kennis en vaardigheden over burgerschap aan te leren, van het aso tot het buitengewoon onderwijs.

De bedoeling is om binnen de vrije lesuren een vak Burgerschap in te richten én om burgerschap een vaste plaats te geven in de cultuur van de school. 

Drie competenties vormen de fundamenten. De eerste is filosoferen: leerlingen leren er zelfstandig en samen kritisch nadenken en krijgen inlevingsvermogen bijgebracht. De tweede is het vormen van waarden. Zes krijgen er een belangrijke plaats: eerlijkheid, openheid, respect, engagement, betrokkenheid en positief kritisch zijn. De derde is duurzaam samenleven.

Wat betekent dat in de praktijk? Leerlingen zullen bijvoorbeeld leren debatteren, met relevante argumenten. Ze zullen aan kritisch bronnenonderzoek doen om fake news te detecteren, ze zullen samen conflicten oplossen en er lessen uit trekken, enzovoort.

Speciaal gevormde leerkrachten zullen zich bezighouden met Burgerschap. Zij krijgen onder meer training in het stellen van neutrale vragen en conflictmanagement. Maar op lange termijn zal elke leerkracht zich de principes van Burgerschap eigen moeten maken.
‘Ik denk dat de nood aan verbinding nu groter is dan vroeger’, zegt Verdyck over deze nieuwe stap. ‘Ik ben al heel wat jaren geen leerkracht meer, maar de complexiteit van onze samenleving is veel groter geworden.’ 
Het ultieme doel? Verdyck: ‘Dat leerlingen elkaar niet louter tolereren, maar ook leren samenleven.’