‘Als we niet ingrijpen, wordt het een bloedbad’
Foto: Photo News
De Belgische winkeliers blijven aanwerven en winkels openen, terwijl hun winst daalt. ‘Dit is onhoudbaar. We moeten zien dat de sector niet de nieuwe staalindustrie wordt’, waarschuwt Dominique Michel van Comeos.

Als een winkelketen in België in 2008 voor 100 euro producten verkocht, hield ze daar 3 euro aan over. Dat was in 2016 al gezakt naar 1,3 euro. Terwijl de nettomarge in elkaar klapte, bleef de sector mensen aanwerven. ‘Totaal onhoudbaar’, zegt Dominique Michel, ceo van de sectorfederatie Comeos. ‘Niemand kan overleven met een marge van 1 procent. Eerder binnen de twee jaar dan later botst de sector tegen de muur.’

Carrefour, dat 10 procent van de jobs wil schrappen in België, zal onvermijdelijk navolging krijgen van anderen, is de verwachting. Carrefour verkoopt in zijn hypermarkten ook heel wat non-food. Die tak staat nog meer onder druk dan voeding door de verschuiving naar onlineverkopen. Daar zijn het vaak buitenlandse webwinkels en verdeelcentra die met de taart gaan lopen.

Verkoop zakt
De verkoop van voeding in België zakte in 2016 met 0,7 procent, terwijl de buurlanden het beter deden (Nederland +2,5%, Frankrijk +2,1%). Voorlopige cijfers van Eurostat tonen ook voor afgelopen jaar een krimp. Kledingketens hadden het nog moeilijker. In België vielen zware klappen, met een omzetdaling van 4,4 procent  in 2016. In andere landen was het minder erg.
Terwijl de voedingsverkoop in België met 0,7% zakte, namen de inkopen aan de andere kant van de grens met 3,2% toe. Het gaat om Belgen die in de buurlanden in de grensstreek shoppen. ‘Een fles campari is in België 9 euro duurder dan in Luxemburg’, zegt Michel.

De grensverkopen zijn al goed voor bijna 3 miljard euro. Volgens Michel kennen de handel en andere delen van de dienstensector een andere dynamiek dan de industrie. In de voedingsindustrie haalt men winstmarges van 10 procent, maar de handel moet het stellen met één procent. ‘De detailhandel is de afgelopen jaren winkels blijven openen in een poging marktaandeel te veroveren. Ketens als Aldi en vooral Lidl bleven winkels openen, terwijl ook Albert Heijn als nieuwe speler op de markt kwam.’ In combinatie met een stagnerende en zelfs dalende markt deed dat de winst in elkaar klappen.

Klantenkennis
‘De handel moet zich grondig aanpassen en niet alleen met de wapens van gisteren strijden, maar ook met die van morgen’, zegt Michel. Innovatief zijn en mooie en frisse winkels zijn een must, maar daar komt bij dat kennis van de klant veel belangrijker wordt. De bedrijven die het meest halen uit alle verkoopdata, gaan de slag van morgen winnen. ‘Integratie van online- en offline-verkoop, je klantenkennis uitspelen, automatisering in je voordeel gebruiken. Scanning aan de kassa bestaat al tien jaar, maar  wordt nog altijd niet veel gebruikt’, somt de Comeos-topman op.

Michel waarschuwt dat de tijd dringt: ‘Als de sector daar niet dringend werk van maakt, dreigt er een reusachtig probleem. Er is niet veel tijd meer.’ In de detail- en groothandel samen werken 316.673 mensen. Jaarlijks werft de sector 30.000 mensen aan, goed voor een netto-aangroei van 2.000 jobs. ‘Als de jobmachine stilvalt, zal dat vooral laaggekwalificeerden, lokale jobs, vrouwen en  allochtonen treffen.’

Omwenteling
De banksector beleeft eveneens een omwenteling door de digitalisering en ook daar is er druk op laaggekwalificeerde jobs. ‘De hele diensteneconomie komt onder druk’, zegt Michel. De automatisering van het winkelbedrijf zal misschien nog sneller jobs kosten in de opslagplaatsen. Maar eerder vroeg dan laat verdwijnen ook in de winkels jobs. De sector heeft tevens nood aan meer flexibiliteit, zegt Michel. ‘We moeten kunnen experimenteren om te zien hoe we het best omgaan met nieuwe trends. Nu moet je 3 tot 4 jaar onderhandelen met bonden en overheid over een aanpassing en is de trend voorbij voor je kan starten.’