Stichter Ikea overlijdt op 91-jarige leeftijd
Foto: Belga

Ingvar Kamprad, de oprichter van Ikea, is zaterdag overleden. Dat meldt het Zweedse bedrijf.

‘De oprichter van Ikea, en een van de grootste ondernemers van de 20ste eeuw, is vredevol overleden in zijn huis in Smaland’, meldt de Zweedse meubelgigant Ikea in een persbericht. Ingvar Kamprad werd 91, en overleed op zaterdag 27 januari.

Het wereldwijde miljardenimperium dat Ikea nu is, werd hoogstpersoonlijk door de sobere Zweed uitgebouwd. Kamprad werd geboren op een boerderij en verkocht als kind al lucifers met de fiets in het naburige Ljunby. Hij bedacht het idee voor Ikea op zijn zeventiende aan de keukentafel van oom Erik. Hij startte met een postorderbedrijf, en begon al snel met de verkoop van meubels. Een winkel volgt en niet lang daarna begint Ikea eigen meubels te ontwerpen. Van heinde en verre komen de Zweden naar de winkel. De combinatie van lage prijzen en modern design zou tot op heden de succesformule van Ikea blijven.

Niet alles was goud

Niet alles wat Kamprad aanraakte, veranderde in goud. In de jaren 60 besluit hij te diversifiëren naar de productie van televisietoestellen. Het avontuur levert gigantische verliezen op, en betekent bijna het einde van Ikea. En er volgt meer tegenslag: concurrenten dwingen de leveranciers om Ikea als klant te schrappen. Noodgedwongen zoekt Kamprad nieuwe leveranciers in het buitenland, meer bepaald in Denemarken. Al snel volgen andere landen, waar de productie een stuk goedkoper blijkt dan in Zweden. Daarmee is een nieuw element toegevoegd aan de succesformule: productie in lagelonenlanden. En als Kamprad zijn meubels in het buitenland kan produceren, kan hij ze er ook verkopen. In 1963 start de internationale expansie met een winkel in Noorwegen.

Ikea wordt Deens

In 1973 besluit Kamprad zijn vaderland te verlaten, vooral om fiscale redenen. Hij gaat in Zwitserland wonen, Ikea zelf verhuist naar Denemarken. Door de snelle groei wenkt een beursgang. Maar Kamprad wil niet afhankelijk worden van de grillen van de financiële markten. Hij wil een duurzame eigendomsstructuur, die ook na zijn dood het voortbestaan van het bedrijf mogelijk maakt. Daarom besluit hij het Ikea-merk en -concept af te scheiden van de eigenlijke winkels. Ze worden ondergebracht in aparte entiteiten, die elkaar licenties toekennen. Anno 2013 is Ikea een labyrint van bedrijven en stichtingen die gevestigd zijn in fiscaal aantrekkelijke landen als Nederland, Luxemburg en Liechtenstein.

Kamprad heeft in 1986 zijn operationele functies al neergelegd en was sindsdien actief als bestuurder. Zijn vermogen wordt geraamd op 58,7 miljard dollar. Volgens Bloomberg is hij de op zeven na rijkste man op aarde.

De voornaamste smet op Kamprads parcours is zijn nazi-verleden. In augustus 2012 verscheen een boek van de Zweedse onderzoeksjournaliste Elisabeth Asbrink, waarin stond dat Kamprad in 1943 actief nieuwe leden heeft geworven voor de fascistische organisatie Nieuw Zweden en de nazistische Lindholmsbeweging/SSS, waarvan hij zelf ook deel zou uitmaken. Kamprad was toen 17. Hij gaf in de jaren negentig toe dat hij met nazi’s had gesympathiseerd, maar noemde dat toen niet meer dan ‘een kortstondige jeugdzonde’.

U wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld u aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig