De Limburger is nog zangeriger dan gedacht
Foto: Jimmy Kets

Sprekers van het Limburgs verslaan zelfs de Chinezen als het gaat om het horen van melodische verschillen in de uitspraak van woorden.

Limburgers staan bekend om hun zangerige spraak. Ze blijken ook erg goed in het horen van hele subtiele woordmelodieverschillen, blijkt uit onderzoek van taalwetenschapper Stefanie Ramachers aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.

Het Limburgs is een zogenaamde toontaal: de melodie waarmee een woord wordt uitgesproken, kan de betekenis ervan veranderen. Het Limburgse woord zeeve kan bijvoorbeeld ‘zeven’ (het getal) of ‘zeven’ (het werkwoord) betekenen, afhankelijk van de melodie (de toon) waarmee het woord wordt uitgesproken. In het Standaardnederlands bestaat dit ­fenomeen niet.

Stefanie Ramachers deed onderzoek naar de verwerving van deze toonhoogteverschillen binnen woorden in het Limburgs. Ze vergeleek baby’s van 6 tot 12 maanden oud die opgroeiden binnen een Limburgssprekend gezin met baby’s uit andere delen van Nederland. Uit het onderzoek blijkt (verrassend) dat Limburgse én Nederlandse baby’s eenzelfde gevoeligheid voor toon hebben, meldt de Radbouduniversiteit.

Niet-Limburgse baby’s verliezen die gevoeligheid bij het opgroeien, blijkt uit vervolg­onderzoek bij volwassenen. Ramachers vergeleek Limburgers met niet-Limburgers door ze onzinwoorden met verschillende toonhoogtes te laten horen en ze keek hoe goed beide groepen de verschillen tussen die woorden konden horen. De Limburgse proefpersonen bleken aanzienlijk beter dan Nederlanders. Ze ­waren ook heel goed in het horen van subtiele verschillen binnen één woordmelodie, in tegenstelling tot bijvoorbeeld sprekers van het Mandarijns Chinees, die met ­name uitblinken in het horen van verschillen tússen woordmelo­dieën. De Limburgers zijn dus nog toonge­voeliger dan we al dachten.

Het toonsysteem van het Limburgs verschilt sterk van een typische toontaal als het Mandarijn, onder andere doordat de precieze uitspraak van de Limburgse woordmelodieën verandert afhankelijk van bijvoorbeeld de ­positie van het woord in de zin.