Twijfels over Russische kunst in Gent
Foto: Stichting Dieleghem
Tien specialisten hebben grote twijfels bij 26 bruiklenen Russische avant-gardekunst in het Museum voor Schone Kunsten in Gent.

’Een hoogtepunt in de nieuwe presentatie’, noemde het Museum voor Schone Kunsten in Gent de modernistische kunstwerken die sinds 20 oktober in de nieuwe opstelling zitten. Het gaat om een uitzonderlijk pakket van 26 langdurige bruiklenen, overwegend schilderijen. Ze dateren uit de periode tussen 1910 en 1920, toen de Russische kunst een experimentele hoogvlucht kende. Op de kunstmarkt moeten deze stukken een fortuin waard zijn.

Sinds de opening van de nieuwe opstelling gonst het in de museumwereld van de geruchten. Russische modernistische kunst staat na recente schandalen met vervalsingen in een slecht daglicht. Uitkijken, is het devies. In ons land sprak niemand zich in het openbaar uit over het statuut van de kunstwerken.

De voorbije weken circuleerden internationaal foto’s van de werken  onder   kunstexperten. Ze bekeken de stukken van onder andere Malevich, Kandinsky, Tatlin, El Lissitzky, Goncharova en Larionov met kritische blik. Enkelen van hen kwamen naar Gent om de schilderijen ter plaatse te bekijken.

Tien specialisten Russische kunst  publiceren nu samen een open brief. Onder hen vooraanstaande curatoren die in Londen en New York grote exposities over Russische modernisten maakten. Verder zijn er onderzoekers en kunsthandelaars met specialisatie in Russische kunst. In hun brief noemen ze de geëxposeerde stukken ‘hoogst twijfelachtig’. Ze schrijven dat ‘haast elk geëxposeerd stuk’ dezelfde vragen oproept.

Een demarche als deze is uitzonderlijk. Steunend op hun  expertise wijzen de ondertekenaars een erkende museuminstelling openlijk terecht. Hoewel ze nergens het woord ‘vals’ gebruiken, suggereren ze dat het beter is de werken uit de zaal te halen, zodat ze ‘niet langer het publiek dreigen te misleiden’. Van geen van de werken is geweten waar ze voordien geëxposeerd werden. Ze komen niet voor in overzichtscatalogi en er zijn nergens data over vroegere verkopen terug te vinden.

Documentatiemappen

Het Museum voor Schone Kunsten Gent zegt dat het correct en in het volste vertrouwen gehandeld heeft, en zoals gangbaar in de museumwereld bij bruiklenen. Directrice Catherine de Zegher: ‘Er is geen voorafgaand chemisch onderzoek in het labo geweest. Dat gebeurt alleen bij een aankoop waar twijfels over zijn en met het akkoord van de eigenaar. Bovendien is dat het terrein van de kunstmarkt, en in ons geval is er van geen enkel commercieel belang sprake.’

Het museum zegt dat het uitgebreid gepraat heeft met de Stichting die de werken beheert en geïnformeerd heeft naar de herkomst van de werken. De Zegher: ‘De documentatiemappen en de beschrijvingen geven een uitgebreide achtergrond over de geschiedenis en authenticiteit van elk van de werken. Externe experten hebben de collectie bezocht en zullen ze verder blijven bestuderen.’ De vraag is of dat onderzoek niet volledig afgerond had moeten zijn vooraleer de werken het museum binnen mochten.

De 26 kunststukken zijn langdurig uitgeleend door de Stichting Dieleghem. In die kunststichting hebben Igor (51) en Olga Toporovski (45) hun immense collectie ondergebracht, die zowat vijfhonderd kunstwerken bevat. Het echtpaar zegt in een interview met De Standaard dat ze de herkomst van elk stuk kunnen staven met het nodige bewijsmateriaal.