Francken wankelt over Soedan
Foto: belga
De populairste politicus van het moment incasseert klappen na zijn leugentje om bestwil over de repatriëring van Soedanezen.

‘U hebt de premier én uw eigen partijgenoten voorgelogen. Gaat u nu opnieuw uw excuses aanbieden aan de premier?’ Excuses, dat is het minste wat CD&V van staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) eist. ‘Want dit is echt wel ernstig, dit kun je niet zomaar ongestraft doen’, zegt CD&V-Kamerlid Nahima Lanjri.

Francken benadrukte twee dagen lang dat er in januari hoe dan ook geen repatriëringen van Soedanezen waren gepland. Dat creëerde ruimte om de geruchten over foltering in Soedan te onderzoeken (zie vooraf). Maar van een uitzonderingsregime voor de Soedanezen kon absoluut geen sprake zijn. Vrijdag gaf Francken in de commissie-Binnenlandse Zaken openlijk toe dat dit verhaal niet klopt.

‘Liegen zonder verpinken’

Woensdagmiddag werd de staatssecretaris al op de hoogte gebracht dat er midden januari toch een repatriëring zou gebeuren. Op 13 januari zou een Soedanese migrant begeleid door politie met een vlucht van Turkish Airlines via Istanbul naar Khartoem terugvliegen. Francken liet de vlucht onmiddellijk annuleren, maar besliste naar eigen zeggen wel om ‘zijn communicatielijn aan te houden’. Lees: Francken bleef volhouden dat er geen vluchten waren gepland en dat er dus ook geen sprake was van een opschorting.

‘Wat u gedaan hebt, is misschien niet zo elegant, maar u hebt het goed bedoeld’, legde N-VA-Kamerlid Sarah Smeyers vergoelijkend uit in het parlement. De oppositie had het op haar beurt over ‘urenlang zonder verpinken liegen ten aanzien van de publieke opinie’. En nog kwalijker, benadrukte Groen-parlementslid Wouter De Vriendt, Francken hield de informatie ook achter voor zijn eigen premier.

Dat moest Francken in de commissie uiteindelijk ook schoorvoetend toegeven. Maar dat hij Charles Michel (MR) noch zijn eigen partij op de hoogte had gebracht van de geannuleerde vlucht, had wel pijnlijke gevolgen.

In volle plenaire vergadering benadrukte de onwetende premier donderdagmiddag nog met klem dat het ‘correct is dat er geen repatriëring was gepland voor het einde van de maand januari’. Francken tokkelde op dat moment in het parlement zwijgend op zijn gsm. Nog geen minuut later verkondigde ook Sarah Smeyers die onjuiste boodschap. Ze deed dat zelfs puur op basis van de onvolledige info die Francken haar had toegefluisterd. Op zijn blog hield de staatssecretaris donderdagavond ook zijn persoonlijke volgers nog voor de gek. ‘Tot eind januari waren er sowieso geen repatriëringen naar Soedan ingepland’, klonk het nogmaals.

De Wever in de bres

Een leugentje om bestwil, legde de N-VA vrijdagavond uit. ‘Ik wou niet het verkeerde signaal geven dat Soedanezen niet meer teruggestuurd worden, en wou vermijden dat wij het putje van het Europese bad worden’, zei Francken. ‘Geruchten creëren in migratie zo goed als altijd een aanzuigeffect.’

Geen onschuldige zet, en dat had de partij vrijdag ook snel door. Een N-VA-regeringsbron vergoelijkte snel dat de premier niet specifiek aan Francken had gevraagd of er vluchten ‘geannuleerd’ waren, ‘enkel en alleen of er nog vluchten gepland stonden’. Francken had eerder op de dag ook al zijn excuses aangeboden bij de premier voor zijn bitse uitval in VTM Nieuws. En last but nog least sprong zelfs Bart De Wever voor zijn goudhaantje in de bres.

‘Hij heeft een beetje emotioneel gereageerd omdat hij altijd met de vinger gewezen wordt’, zo verklaarde de voorzitter van de N-VA in Terzake de geprikkelde reactie van Francken aan het adres van de premier. De Wever verdedigde ook de beslissing om info achter te houden voor de premier. ‘Francken wist eerst niet dat er in januari een repatriëringsvlucht was gepland. Hij heeft die uiteindelijk meteen geannuleerd, maar dit niet aan de grote klok willen hangen.’

Premier zwijgt

Premier Michel reageerde vrijdag niet meer op vragen over de achtergehouden informatie van Francken. En even opvallend: ook de MR bleef in het parlement vol achter de staatssecretaris van de N-VA staan, ook al had die net toegegeven dat hij de MR-premier niet volledig op de hoogte had gebracht. Tot grote woede van de Franstalige oppositiepartijen hield de MR vol dat ze ‘geen leugens’ hadden gehoord.

Ook Open VLD bleef bijzonder vriendelijk voor Francken, ‘al is dit uiteraard niet de communicatiestijl die we van de regering verwachten’, hield parlementslid Katja Gabriëls zich op de vlakte. En zelfs CD&V, die scherpe kritiek uitte, dwong Francken niet richting ontslag. ‘Dit is nu een kwestie tussen premier en staatssecretaris’, aldus Lanjri.

Ongenaakbaar?

Ook al werd hij vrijdag in verlegenheid gebracht, voorlopig blijft de populaire Francken in de regering onaantastbaar. De top van de N-VA toonde ze zich dan ook niet onder de indruk: ‘Als CD&V de regering wil laten vallen, doet ze maar.’ Niet alleen de regeringspartijen, maar ook de oppositie besefte dat er weinig te winnen valt met een ontslag van Francken. ‘Wie wil van migratie het verkiezingsthema maken? Niemand toch?’, klonk het daar zuchtend.

Zo trekt premier Michel zwijgend verder, stelde ook oud-premier en gewezen Europees president Herman Van Rompuy (CD&V) in De Afspraak op vrijdag vast. ‘Wees gerust, de regering zal niet vallen. Het zal bijgelegd worden, en de karavaan trekt verder.’ En met enige ironie: ‘Maar onder mij zou het nooit gebeurd zijn.’