zaterdag 18 november 2017 - Buitenland
camera closecorrect Verwijs ds2 facebook gplus nextprevshare twitter video

Het werk van de Deense kunstenaar Jens Galschiot, vlak bij de plek waar de klimaattop plaatsvond, inspireerde de onderhandelaars niet. ‘Op de volgende top in Katowice zal streng bijgestuurd moeten worden.’ ap

Analyse Dat het 5 voor 12 is, straalde de klimaattop van Bonn niet uit. Landen slepen met de voeten en Europa slaagt er niet in hen tot meer ambitie aan te porren. Waarom verzonken we weer in eindeloos gepalaver?

De geest van Parijs is zoek

Van onze redacteur in Duitsland

BonnGevoel voor zwarte humor hebben de Polen wel. Op het kleine standje waar Katowice zichzelf presenteerde als de organisator van de volgende klimaattop, werden zeepjes uitgedeeld in de vorm van een steenkool. De Polen willen, net als de Amerikaanse president Donald Trump, de wereld laten weten dat er ook schone steenkool bestaat. Veel vertrouwen dat de Polen er alles aan zullen doen om de wereldleiders aan te zetten tot meer klimaatactie, geeft dat niet. En toch wordt dat van hen verwacht, want in de Europese steenkoolhoofdstad moeten volgend jaar echt knopen worden doorgehakt.

Sinds het akkoord van Parijs (2015) is dat de inzet geworden van de VN-klimaattoppen: regeringen zullen moeten aangeven hoe ze hun toenmalige beloftes – tegen 2050 mogen nauwelijks nog fossiele brandstoffen opgestookt worden – in de praktijk gaan brengen. De top in Bonn is daar maar gedeeltelijk in geslaagd. Hij leverde vooral huiswerk op. Uit honderden pagina’s ‘werkteksten’ moeten tegen volgend jaar actieplannen gepuurd worden. Maar of dat zal lukken, is koffiedik kijken. ‘In Bonn is de traagheid teruggekeerd’, zegt Peter Wittoeck, coördinator van de Belgische delegatie. ‘Dat frustreert soms, maar het maakt mij nog niet ongerust. Het is een bekend ritme van de onderhandelingen.’

Toch lijkt er genoeg reden om wel ongerust te worden. Dat toonden de wetenschappelijke rapporten van de voorbije weken. Als de grote vervuilers niet snel hun uitstootplannen aanscherpen, is de wereld in 2100 3,5 graad warmer, in plaats van de beloofde 1,5 graad. De gevolgen daarvan zal iedereen voelen. Niet toevallig maakte Fiji, de voorzitter van deze top, vrijdag bekend dat het 46 dorpen zal verhuizen omdat ze de komende jaren onder water dreigen te lopen.

‘In Bonn is de traagheid terug­gekeerd. Dat frustreert soms, maar het maakt mij nog niet ongerust’ Peter Wittoeck Coördinator Belgische delegatie

Hoe komt het dat Bonn toch weer verzonk in eindeloze palavers en waarom konden het optimisme en het voluntarisme van Parijs zich te weinig doorzetten?

1. Europa mist de VS

Bonn was de eerste klimaattop sinds Donald Trump bekend heeft gemaakt dat de VS uit het akkoord van Parijs stappen. Het was dus de eerste test van wat de gevolgen daarvan echt zijn. Op het eerste gezicht zijn die er niet. Geen enkel ander land is Trump gevolgd. Meer zelfs: de twee landen die het akkoord van Parijs twee jaar geleden niet ondertekenden – Nicaragua en Syrië – hebben dat ondertussen wel gedaan. Trump staat dus helemaal geïsoleerd en dat stemt iedereen positief.

Formeel zijn de VS trouwens nog aan boord en dus waren de Amerikaanse diplomaten in Bonn. Dat zijn overigens grotendeels dezelfden als onder Obama. Zij hebben ook helemaal geen stokken in de wielen gestoten. ‘Maar ze hebben zich wel erg low profile gehouden’, zegt Wittoeck. ‘Alsof ze het Witte Huis vooral niet op het idee wilden brengen hen te vervangen door klimaatsceptici.’

 

Hun afzijdigheid heeft gevolgen gehad voor de dynamiek van de onderhandelingen. Omdat Trump de stekker uit Parijs heeft getrokken, kwam het politieke leiderschap grotendeels op de schouders van de Europese Unie terecht. En die blijken toch iets te frêle. In de wandelgangen rond het EU-paviljoen werd dat ruiterlijk toegegeven.

‘Het akkoord van Parijs was in de eerste plaats de verdienste van de VS en China’, zegt Bas Eickhout, groen Europarlementslid en al jaren een bevoorrecht waarnemer op de klimaattoppen. ‘Europese diplomaten hebben toen uitstekend massagewerk verricht, maar het waren de twee grote jongens die uiteindelijk de doorbraak forceerden. Het was alsof ze met elkaar afspraken dat zij het klimaat eigenhandig zouden redden. Maar nu heeft de Amerikaan afgehaakt en doet de Chinees nukkig, want die Europese Unie vertrouwt hij niet helemaal.’

2. China speelt weer even ontwikkelingsland

De Chinese onderhandelaars deden inderdaad lastig. Op de klimaatconferenties maakt China nog altijd deel uit van de G77-groep. Dat is een heel heterogene coalitie waarin veel ontwikkelingslanden zitten, maar ook Saudi-Arabië en China. Die groep heeft lange tijd gezegd dat alleen de ontwikkelde wereld verantwoordelijk was voor de klimaatverandering en dat zij dus actie moest ondernemen. Die positie leidde tot een patstelling, want China is al jaren de grootste vervuiler.

‘Amerika heeft afgehaakt en China doet nukkig. Het wil zich niet onder druk willen laten zetten. En zeker niet door Europa, dat met te veel monden spreekt’

 Bas Eickhout

 Europarlementslid

Het succes van Parijs was dat voor het eerst alle landen hun verantwoordelijkheid wilden opnemen. ‘Maar in Bonn profileert China zich weer als leider van die arme landen’, zegt Eickhout. ‘Het geeft aan dat het zich niet onder druk wil laten zetten. En zeker niet door Europa, dat met te veel monden spreekt.’

Europees toponderhandelaar Jos Delbeke is het daar niet mee eens. Hij vindt dat China indrukwekkend werk verricht. ‘Indonesië en Brazilië, bijvoorbeeld, slepen veel meer met de voeten. Ze zetten plannen te weinig om in acties. En dat kan de wereld zich niet meer veroorloven.’ Ook Turkije en Saudi-Arabië waren twee weken lang weinig constructief.

3. De arme landen zijn boos

Maar er is in Bonn dus wel degelijk met de voeten gesleept, want ook de echte ontwikkelingslanden voelen zich opnieuw erg gefrustreerd. Ze blijven vinden dat de rijke landen hen te weinig financieel tegemoetkomen en hen te weinig helpen om zich aan te passen aan de gevolgen van de klimaatverandering. En dus hebben ze in Bonn al die eisen weer uitgebreid op de agenda gezet. Ze willen dat de rijke landen tegen Katowice met veel meer geld over de brug komen.

Tegelijk moeten alle landen ook hun klimaatplannen aanscherpen, want Katowice mag niet opnieuw een ‘technische tussentop’ worden, zoals Bonn zichzelf omschreef. Er moeten dan echt knopen worden doorgehakt. ‘Probleem is dat de Polen het liefst zo weinig mogelijk knopen willen doorhakken’, zegt Eickhout.

4. Wat doet Polen?

‘Katowice wordt inderdaad een moeilijke top’, geeft Delbeke toe. ‘Er zal streng bijgestuurd moeten worden.’ Maar hij wil optimistisch blijven. ‘De Polen zijn een trots volk. Ze willen voor de wereld geen gezichtsverlies lijden. Bovendien mag je het gewicht van een voorzitter niet overschatten. Klimaatconferenties hebben een eigen dynamiek ontwikkeld.’

Maar dan zal de dynamiek toch anders moeten zijn dan in Bonn. Sweelin Heuss, de directrice van Greenpeace-Duitsland, omschreef nog het best wat velen dachten. Zij miste ‘de moed en het enthousiasme van Parijs’.

Binnenland
  1. Veel kandidaten bij CD&V, maar amper breuk met verleden
  2. Video Politie verspreidt beelden van granaataanslag in Antwerpen
  3. Heel Vlaams-Brabant ondertekent nieuw klimaatengagement, behalve Boutersem
  4. Walter De Donder vijfde kandidaat-voorzitter CD&V
  5. ‘Ik doe niet mee aan koude, kille politiek’
  6. Verdachte ‘Pokémonmoord’ beweert dat slachtoffer stierf door wurgseks
  7. Acteur Benny Claessens dient klacht in wegens homohaat
  8. Deontologische commissie buigt zich over mail Kris Van Dijck
  9. Meer groen, blauw en rood in Gent
  10. Leidinggevende Antwerps drugsteam zet stap opzij na intern conflict
  11. Carles Puigdemont is vrijgelaten onder voorwaarden
  12. Ook Sammy Mahdi kandidaat-voorzitter CD&V
  13. Recordaantal verkeerd gestalde fietsen opgehaald in Leuven
  14. 436 vaten, met 10.000 tot 15.000 liter drugsafval, gevonden in Bocholt
  15. De Belgische op de lijst met meest gezochte vrouwen: hoe Hilde Van Acker ontspoorde
  16. Video Ex-schepen Anick Berghmans krijgt celstraf en verliest zeven jaar haar rechten voor plofkraak
  17. Hoeveel krijgt uw gemeente van de regering-Jambon?
  18. Europol zet vrouwen op ‘Most Wanted’-lijst (onder wie één Belgische)
  19. Prinses Elisabeth geeft bijzonder feest voor achttiende verjaardag
  20. Aantal geschrapte busritten explodeert
Buitenland
  1. Foto Hond bijt data
  2. Betogers clashen opnieuw met politie in Barcelona
  3. LIVE. Staakt-het-vuren geschonden? 14 burgerdoden na Turkse aanval
  4. Wordt de ultieme Brexit-stemming morgen toch nog uitgesteld?
  5. Video Wetenschappers breken zich het hoofd over de blob
  6. Nederlandse F-16 doodde in Irak 70 burgers
  7. Video Stem van Juncker breekt bij afscheid na 148 Europese toppen
  8. Eerste beelden documentaire tonen emotionele Meghan Markle
  9. Als de Brexit een toneelstuk was, dan zag het er zo uit
  10. Video Animatiefilm veroorzaakt controverse over Zuid-Chinese Zee
  11. Video Ex-regeringslid Trump laat zich gaan op benefietgala en lacht met president
  12. New York sluit beruchte gevangenis op Rikers Island
  13. Video Snelste mierensoort ter wereld loopt een meter per seconde
  14. Cara Pils verovert Costa Rica: 'Wordt hier niet gezien als marginaal flutbier'
  15. Opnieuw onrustige nacht in Barcelona
  16. Regime-Maduro krijgt zitje in VN-Mensenrechtenraad en laat 24 gearresteerde oppositieleden vrij
  17. Zoon van drugsbaas El Chapo opgepakt en weer vrijgelaten na hevig wapengeweld
  18. EU-leiders na zes uur onderhandelen uiteen zonder akkoord over uitbreiding: ‘Zeer bezorgd over Albanië’
  19. Video Stafchef Witte Huis doet verrassende uitspraken over hulp aan Oekraïne
  20. Amerikaans Energieminister Rick Perry stapt op
Sport
  1. Nicolas Colsaerts pakt de leiding in Open de France golf
  2. Russische en Kosovaarse teams mogen van UEFA niet meer tegen elkaar uitkomen
  3. Red Panthers zakken met vertrouwen af naar China voor strijd om olympisch ticket: “Als atleet leef je hiervoor”
  4. Scheidsrechtersbaas David Elleray ziet Belgische arbitrage gunstig evolueren: “Ze moeten het accepteren als ze in de fout gaan”
  5. Club Brugge-kapitein Ruud Vormer kent zijn straf na rode kaart in Champions League, Club gaat in beroep
  6. Slachtoffer nummer twee: Bulgaarse bondscoach Krasimir Balakov stapt op na racisme-rel tegen Engeland
  7. EUROPEAN OPEN. Youngster Sinner steekt ticket voor halve finale op zak
  8. Eddy Merckx heeft het ziekenhuis in Dendermonde verlaten: “Hij is blij dat hij naar huis kan”
  9. Piet Allegaert verhuist naar Cofidis ook al had hij toegezegd bij Sport Vlaanderen - Baloise te blijven
  10. Goed nieuws voor de voetballiefhebber: Kevin De Bruyne is opnieuw speelklaar
  11. Onthoofd KV Mechelen ontvangt Antwerp: “Geen schrik om in een zwart gat te vallen”
  12. AA Gent-trainer Jess Thorup legt uit waarom hij zijn ploeg aanpaste tegen Club Brugge
  13. Stoffel Vandoorne: "Formule E met Mercedes is een unieke kans"
  14. Steven Defour (Antwerp) out voor KV Mechelen, vandaag nieuwe scan
  15. Bölöni blijft rustig onder contractverlenging Lamkel Zé bij Antwerp: “Een jaar geleden wist hij niet eens wat zijn beste positie was”
  16. Frank Vercauteren is klaar voor zijn eerste match bij Anderlecht: “Ik zag geen twijfelende ploeg”
  17. Vincent Kompany nog niet fit voor eerste match van Frank Vercauteren met Anderlecht, Samir Nasri weken out
  18. Clasico tussen Real Madrid en Barcelona uitgesteld door onlusten in Catalonië
  19. Daniel McLay klopt Pascal Ackermann in sprint in Ronde van Guangxi
  20. Tiger Woods wil naar de Olympische Spelen

De podcasts van
De Standaard