‘In Libië worden ook mannen systematisch verkracht’
Openbaar aanklager Fatou Bensouda bij het Internationaal Strafhof wil dat de oorlogsmisdaden in Libië bestraft worden. Foto: BELGAIMAGE

In het door intern geweld verscheurde Libië wordt verkrachting steeds vaker ingezet als wapen, vooral tegen mannen, blijkt uit een onderzoek van een Franse documentairemaakster en Tunesische mensenrechtenactivisten.

De praktijk van verkrachting als wapen om mannen klein te krijgen, is niet nieuw in Libië. Tijdens de revolutie tegen kolonel Kadhafi, in 2011, maakten zijn mannen er al op grote schaal gebruik van. Zeker in de Arabische wereld is de verkrachting van mannen taboe, omdat het als een vreselijke vernedering en de ultieme vorm van onderwerping geldt. Mannen die verkracht zijn, komen dat nooit meer te boven. Ze schamen zich, en durven zich nog nauwelijks te vertonen in het openbaar, laat staan daar een vooraanstaande rol in op te nemen. Op die manier zaaide de dictator terreur onder zijn eigen bevolking en hield hij ze onder de duim.

Met de dood van Kadhafi verdween de praktijk niet, beschrijft de Franse journaliste en documentairemaakster Cécile Allegra die het onderzoek van een netwerk van mensenrechtenactivisten in Tunesië volgde en er een documentaire over maakt voor Arte. In Le Monde deed ze al haar verhaal.

Na de verdwijning van Kadhafi, brak er een periode van wraak aan: in het door rivaliserende milities verscheurde Libië werden slachtoffers verkrachters en vice versa. Volgens getuigenissen die de onderzoekers verzamelden, is het een gangbare praktijk om een gevangene in een cel vol met andere gevangenen te gooien, die dan de opdracht krijgen hem te verkrachten. Doen ze het niet, dan worden ze zelf vermoord. Vaak ook worden ze tot bloedens toe verkracht met voorwerpen. Vrouwen ondergaan vaak hetzelfde lot, maar volgens getuigen worden in veel gevallen vooral mannen specifiek geviseerd.

De bedoeling van het onderzoek is de schuldigen voor het Internationaal Strafhof te brengen en ze te laten veroordelen voor oorlogsmisdaden. In augustus heeft Fatou Bensouda, de openbaar aanklager bij het Hof, een internationaal arrestatiebevel uitgevaardigd tegen Mahmoud Al-Werfalli, een generaal die banden heeft met Khalifa Haftar, de man die de controle heeft over het oosten van Libië. Opnames die circuleerden op het internet waarop standrechtelijke executies te zien zijn die hij zou hebben laten uitvoeren, zijn voor het eerst toegelaten als bewijsmateriaal. Dat geeft hoop aan de onderzoekers in Tunesië, die denken dat ook de getuigenissen die zij op video opnamen in Libië erkend zullen worden als bewijsmateriaal wanneer de verkrachters voor de rechtbank gebracht zullen worden.