De separatistische Catalanen hopen dat hun minister-president Carles Puigdemont vanavond de onafhankelijkheid uitroept. Maar zit een afscheuring van Spanje er ook echt aan te komen?

Minister-president Puigdemont spreekt vanavond het Catalaanse parlement toe. Vorige week liet hij al verstaan ten laatste begin deze week de onafhankelijkheid uit te zullen roepen, en dus hopen de voorstanders dat het vanavond ook echt zo ver is.

Buiten het parlement in Barcelona heeft de Catalaanse politie de plaats voor het publiek afgesloten. De autoriteiten zeggen dat het uit veiligheidsoverwegingen is. De Assamblea Nacional Catalana, een pro-onafhankelijkheidsbeweging, heeft intussen opgeroepen om vanavond aan het parlement de stem voor onafhankelijkheid te 'verdedigen', terwijl de Europese Commissie heeft haar oproep tot overleg heeft herhaald. De Spaanse politie zou dan weer klaarstaan om minister-president Puigdemont te arresteren als hij de onafhankelijkheid uitroept, zo meldt persbureau Bloomberg op basis van twee bronnen die vertrouwd zijn met de regeringsplannen.

Zal Puigdemont ook effectief de onafhankelijkheid uitroepen?

De minister-president zal in elk geval iets zeggen over de resultaten van het referendum. Daarbij stemde op zondag 1 oktober 90 procent van de 2,3 miljoen kiezers - voor onafhankelijkheid, met een opkomst van 43 procent.

Binnen Puigdemonts partij PDeCat (Partit Demòcrata Europeu Català) klinkt het echter dat de minister-president eerder een symbolisch statement zal maken. Frankrijk en Duitsland lieten gisteren al weten dat ze een Catalaanse vraag voor onafhankelijkheid niet zouden steunen, en zonder goedkeuring van Europa lijkt de nieuwe staat niet levensvatbaar.

Als het Catalaanse parlement toch voor onafhankelijkheid stemt, neemt Spanje de boel dan over?

Spaans premier Mariano Rajoy stuurde in aanloop naar het referendum 4.000 extra agenten naar Catalonië. Die schuwden het geweld tegen burgers niet, en het valt dus niet uit te sluiten dat ze ook nu hard zullen ingrijpen.

Spanje kan in uiterste geval ook het veelgenoemde artikel 155 inroepen. Daarmee kan de overheid in Madrid alle bevoegdheden van de regio tijdelijk overnemen, nieuwe regionale verkiezingen in Catalonië uitroepen, of zelfs Puigdemont arresteren omdat hij de grondwet heeft overtreden.

Bestaat er nog een kans dat Rajoy en Puigdemont een vergelijk vinden?

Puigdemont heeft al verschillende keren opgeroepen tot onderhandelingen, maar Madrid is tot nu toe niet op die uitnodiging ingegaan. Rajoy wil alleen met de Catalaanse minister-president praten als Puigdemont zich aan de Spaanse wet houdt. Nog een reden waarom hij vanavond beter niet de onafhankelijkheid uitroept.

Wat kan Rajoy nog doen om de separatisten te sussen?

Madrid zou de autonomie van Catalonië, die in 2010 door de Partido Popular van Rajoy werd teruggeschroefd, weer kunnen uitbreiden. De Spaanse premier zou ook de grondwet kunnen laten aanpassen en zo de Catalanen de mogelijkheid bieden om een legaal en bindend referendum te houden, al lijkt Rajoy daar niet happig op.