Gaat Catalonië toch onderhandelen met Madrid?
Carles Puigdemont spreekt de pers toe in Barcelona op 2 oktober. Foto: AFP

Veel hangt af van wat de politieke leiders de komende uren doen of zeggen. Maar in principe bestaat er een opening voor onderhandelingen.

Na een stembusgang vol geweld, lijken zowel de Catalaanse minister-president Carles Puigdemont en de Spaans premier Mariano Rajoy de deur naar dialoog open te houden. Puigdemont heeft de uitslag nog niet aangeboden aan het Catalaanse parlement, waardoor een procedure voor eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring voorlopig nog niet in gang gezet wordt.

Op een persconferentie in Barcelona zei Puigdemont ook dat hij openstaat voor bemiddeling. Hij hoopt dat de Europese Unie zal optreden als begeleider.

Ook Mariano Rajoy lijkt voorlopig te luisteren naar het advies van Pedro Sanchez, de leider van de sociaaldemocratische partij PSOE. Die vindt dat dialoog de enige manier is om het conflict te ontmijnen. Hij wil ook niet dat Rajoy eenzijdig de autonomie van Catalonië opheft.

De vraag is hoelang beide partijen de kalmte bewaren. Rajoy wil kost wat kost de eenheid van Spanje beschermen, omdat dit aanleunt bij wat zijn conservatieve achterban wil. Bovendien leidt hij een minderheidsregering, en sommige van de partijen die hem steunen willen ‘kordate actie’. Zo pleitte de partij Ciudadanos, een belangrijke partner, ervoor om de Catalanen juist wel hun autonomie af te nemen. De komende dagen en uren zullen uitwijzen welke kant Rajoy kiest.

Geen kant-en-klare oplossing

En ook de oplossing van Puigdemont is geen garantie voor succes. Een bemiddelingspoging door de EU ligt gevoelig. Een woordvoerder van de Commissie zei gisteren al dat ‘de oplossing binnen een Spaans grondwettelijk kader moet uitgewerkt worden’. Met andere woorden: de EU wil zich niet te nadrukkelijk mengen in het conflict.

Catalaanse vakbonden en pro-onafhankelijkheidsorganisaties staken vandaag. Als Puigdemont doorzet dan zou de Catalaanse Republiek in theorie uitgeroepen kunnen worden op 6 oktober. Dat is exact 83 jaar nadat de Catalaanse leider Lluis Companys de onafhankelijkheid uitriep. Companys werd daarvoor geëxecuteerd door de Spaanse fascistische leider Franco.