Goed voor de portemonnee, maar ook voor het milieu?
Wie minder energie verbruikt of zelf groene energie produceert, zal zijn groenstroombijdrage zien dalen. Foto: Ben Gysen

De Turteltaks van 100 euro wordt een taksje van 9 euro. Politiek een gouden zaak voor Open VLD, maar of het milieu er beter van wordt, dat is nog maar de vraag. ‘De Europese doelstellingen zijn een enorme uitdaging’ geeft Energieminister Tommelein toe.

De Turteltaks, de molensteen om de nek van Open VLD, verschrompelt tot een taksje dat tien keer kleiner is. Daarmee doet Vlaams minister van Energie Bart Tommelein (Open VLD) waarvoor hij door zijn voorzitter Gwendolyn Rutten (Open VLD) uit de federale regering werd geplukt om naar de Vlaamse te verkassen.

Gezin betaalt gemiddeld nog geen 10 euro

De Turteltaks wordt vervangen door een forfaitaire taks van 5 euro voor gezinnen. Die nieuwe energieheffing loopt op tot 94,5 euro voor professionelen, 1.800 euro voor bedrijven op middenspanning en 10.500 euro voor bedrijven op hoogspanning. Dat er een nieuwe forfaitaire taks komt, is de grote toegift de Tommelein heeft moeten doen. Gezinnen met een sociaal tarief voor elektriciteit betalen die taks niet.

Daarnaast komt er een beperkte verhoging van de groenestroomquota, van 20,5 procent naar 21,5 procent. Dat is nog altijd minder dan de 23 procent in 2016. Energieproducten zullen dus een hoger aandeel van hun productie uit groene stroom moeten halen. De kostprijs voor die extra inspanning wordt vervolgens doorgerekend in de energiefactuur en is afhankelijk van het verbruik. Dat kost een gemiddeld gezin maximaal vier euro, maakt Tommelein zich sterk.

Voor een gezin met een gemiddeld verbruik, zal de kostprijs van die twee maatregelen (5 +4 euro) zo nog geen tien euro bedragen.

Handig gespeeld met godsgeschenk

De beslissing van het Grondwettelijk Hof in juni om de Turteltaks te vernietigen kwam als een godsgeschenk voor Tommelein. Hij werd daardoor verplicht om een alternatief op tafel te leggen en deed dat ook heel snel. Hij liet - zonder voorafgaand overleg met de coalitiepartners - weten dat een taks van om en bij de tien euro ook wel zou volstaan. Die soloslim leverde hem geen applaus op van de partners in de regering. Daarbij speelt zeker mee dat - hoewel de Turteltaks een regeringsbeslissing was - de coalitiepartners Turtelboom altijd alleen hebben laten

Maar zo duwde hij N-VA en CD&V wel meteen in het defensief. Wie een forse heffing wou behouden, zou zelf de gevolgen moeten dragen. Geen van beide wil bestempeld worden als dé partij die per se een nieuwe belasting wil invoeren. Niemand had trouwens zin in een robbertje vechten Dat er toch een fortaitair taksje komt van 5 euro is de voornaamste toegift die Tommelein heeft moeten doen.

Maar is het milieu hiermee gered?

De energieheffing van 100 euro heeft altijd als doel gehad om de kostprijs van de groene engagementen uit het verleden - zoals de subsidiëring van zonnepanelen - te dekken, maar ook om toekomstige groene investeringen te financieren.

Met de nieuwe energieheffing van vijf euro worden de putten uit het verleden helemaal gedelgd, maakt Tommelein zich sterk. Het scheelt daarbij een flinke slok op de borrel dat de biomassacentrales in Gent en Langerlo er niet komen waardoor nog eens bijna vier miljard euro aan beloofde stroomsubsidies wegvalt.

Maar Tommelein moet ook toegeven dat de ‘Europese doelstellingen voor hernieuwbare energie een enorme uitdaging zijn voor de Vlaamse regering.’ Hij kiest daarbij voluit voor hernieuwbare energie uit zon, wind en warmte. Hij wil investeringssteun voorzien voor kleine windmolens, batterijen voor de opslag van energie en groene warmte-projecten. Allemaal te financieren met de verhoging van de quota groene stroom. Daarin zit trouwens zelf al een stukje stimulans. Want wie minder energie verbruikt of zelf groene energie produceert, zal zijn groenstroombijdrage zien dalen. ‘Draagvlak is essentieel’, zegt Tommelein. ‘Iedereen moet mee op de kar, burgers, bedrijven en overheden.’

BBL aarzelt, PVDA niet

De Bond Beter Leefmilieu wenst nog niet gedetailleerd te reageren op de plannen van Tommelein vooraleer ze de teksten gezien heeft. Ze wijst er wel op dat het kalf gebonden ligt bij de snelle sluiting van de kerncentrales. ‘Zolang die open blijven en goedkope stroom produceren blijft het moeilijk voor groene energie om te concurreren’, zegt Mathias Bienstman, de beleidscoördinator van de BBL. ‘Het is niet voor niets dat de bedrijven vandaag achterblijven in investeringen in zonne-energie.’ Hij wijst er ook op dat de energieswitch beter gefinancierd wordt door bijvoorbeeld te besparen op bedrijfswagens dan door taksen te heffen op elektriciteit.

PVDA heeft dan weer een petitie opgestart tegen wat zij de Tommeltaks noemt.

Conclusie

Of dit energiebeleid met een stevige portie voluntarisme volstaat om onze doelstellingen voor groene stroom te halen, zal dus nog moeten blijken. Het wordt alvast heel moeilijk om de doelstelling voor 2020, 13 procent groene energie, te halen. De volgende afspraak, met opnieuw een hogere doelstelling, ligt in 2030. Maar tegen dan zijn we opnieuw een paar regeringen verder.