Is het nog veilig om eieren te eten?
Foto: BELGAIMAGE
Het schandaal met de illegale insecticide ­fipronil roept veel vragen op. Hoe komt fipronil in onze voedselketen terecht, en is het nog veilig om eieren te eten?

Hoe ging de bal aan het ­rollen?

De bron van het probleem ligt in België. Op 2 juli trof een eier­verwerkingsbedrijf uit het Oost-Vlaamse Sint-Niklaas fipronil aan in een lading eieren. Het FAVV en het openbaar ministerie van Antwerpen werden ingelicht.

Het insecticide werd verspreid via een product van het bedrijf Poultry-Vision uit Weelde. De Nederlandse bloedluisbestrijder Chickfriend kocht 53 eenheden ‘Fypro-rein’ bij de leverancier Poultry-Vision uit Weelde.

Op 20 juli lichtte het FAVV andere Europese landen in.

Minister van Landbouw Denis Ducarme (MR) liet zondagavond weten dat er ‘57 verdachte Belgische bedrijven eieren voor consumptie produceren’. Er werden in België inmiddels 80 procent van de verdachte kippenkwekers gecontroleerd, die mogelijk fipronil zouden hebben gebruikt om bloedluizen te bestrijden.

Wat is fipronil?

Fipronil is een insecticide dat onder meer in de diergeneeskunde gebruikt wordt. Het werkt tegen vlooien, mijten en teken bij honden en katten. Bij plantenbescherming wordt het aangewend als zaadbehandelingsmiddel bij zonnebloemen en maïs, en in de Verenigde Staten wordt het ook nog gebruikt voor de bescherming van hout tegen termieten. Het is ook een insecticide tegen bloedluisziekte bij leghennen, maar het gebruik daarvan is verboden.

Fipronil blijft echter een illegale stof en moet daarom verwijderd worden uit de voedselketen.

Hoe komt het in eieren terecht?

Volgens het Antwerpse parket heeft het bedrijf Poultry-Vision uit Weelde, dat producten levert tegen pluimveeziekten, fipronil vermengd met een middel voor bloedluisbestrijding dat wél is toegestaan – Dega-16, een natuurlijk product dat bestaat uit menthol en eucalyptus. Volgens het parket deed het bedrijf dat uit winstbejag.

Poultry-Vision leverde ook aan het Nederlandse bedrijf ChickFriend, dat bij onze noorderburen aansprakelijk gesteld is voor gif in eieren. Pluimveehouders hadden het bedrijf ingehuurd om bloedluis te bestrijden. De vraag waar het Nederlandse Openbaar Ministerie een antwoord op zoekt, is of ChickFriend te goeder trouw handelde of op de hoogte was van de aanwezigheid van fipronil.

Is het gevaarlijk voor de mens?

De aangetroffen dosissen die maandag bekendgemaakt werden, lagen volgens het FAVV 'ver onder de zeer strenge Europese normen'. Een volwassene van zeventig kilogram zou volgens het agentschap al een vijftiental eieren moeten eten alvorens mogelijk gezondheidsproblemen kunnen opduiken.

Oorspronkelijk reageerde toxicoloog Jan Tytgat (KU Leuven) gerustgesteld, maar hij klonk heel wat voorzichtiger toen de eigenlijke cijfers bekendgemaakt werden. 'Ik ging ervan uit dat men (het FAVV, red.) dit bekeek ten opzichte van het maximale residulevel, de Europese norm van 0,005 milligram per kilogram eieren.’

De Europese grenswaarde waarvan sprake in het persbericht van het FAVV ligt echter heel wat hoger dan die waarde. ‘Als we het slechtste staal in België nemen, 0,092 milligram fipronil per kilogram eieren en we rekenen dat een kilogram eieren ongeveer 15 eieren zijn, dan betekent dat dat een volwassen persoon van 50 kg eigenlijk maar 4 eieren van dat lot eieren mag eten om absoluut veilig te zijn’, aldus Tytgat. ‘Voor kinderen gaat het om slechts 2 eieren. Het veiligheidsvenster is dus al heel wat enger geworden dat bij de informatie die eerder werd vrijgegeven.'

Wat nu?

Boeren kunnen de dieren nog ‘ontgiften’ door ze op een dieet te zetten. Hoelang dat duurt, hangt af van de besmettingsgraad. ‘Maar als kippen al een hoge leeftijd hebben, heeft dat geen zin meer. Dan gaan ze toch naar de slacht.’

Woensdag komt de Kamercommissie Economie en Landbouw om 10.15 uur in spoedzitting bijeen om klaarheid te scheppen over het dossier. Normaal zijn dat twee aparte commissies, maar voor de gelegenheid wordt één grote vergadering ingesteld. Zowel minister van Landbouw Denis Ducarme (MR) als minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open VLD) komen uitleg geven. De groenen hadden eerst om een vervroegde bijeenkomst van het parlement gevraagd. 

De Duitse Landbouwminister Christan Schmidt kondigde dit weekend aan dat hij maandag contact zou opnemen met onze minister van Landbouw Ducarme. Hij zei toen ‘teleurgesteld’ te zijn dat het FAVV al in juni op de hoogte was en verlangt, in het bijzonder van België en Nederland, deze zaak ‘snel en minutieus op te helderen’.