Helaas: uw vakantie was niet zo leuk als u denkt
Foto: Shutterstock
Weet u nog, al die mooie zomers die u vroeger hebt beleefd? Eigenlijk waren die niet zo'n onverdeeld succes als u nu denkt. Een meevaller is dat als de vakantie dit jaar wat tegenviel, u later wellicht toch positiever zult terugblikken. Met dank aan ons fotoshoppende brein, dat vooral op het vlak van vakantieherinneringen erg onbetrouwbaar is.

Want reizen bestaan niet alleen uit die lange uren nietsdoen op het strand, de stevige boswandelingen of de openbaringen in de lokale musea. Aanhoudende regen, motorpech, ziekte, onhygiënische toiletten, relationele dieptepunten, muggenbeten en jengelende kinderen: u bent er mogelijks mee geconfronteerd geweest, maar is dat wat u zult onthouden? dan zou u volgend jaar wel thuisblijven.

Onze hersenen werken de illusie in de hand: ongewenste input wissen ze of parkeren ze in een schuifje dat we nooit meer hoeven te openen. Waardoor de palmbomen, pina colada’s en passie groener, lekkerder en intenser lijken dan ze in werkelijkheid waren. 

‘Ons geheugen is op geen enkele wijze te vergelijken met een harde schijf’, zei Durk Talsma, docent Geheugen en Cognitie aan de Universiteit Gent hierover eerder in De Standaard. ‘Het is geen archief waar we informatie uit kunnen halen die daarna weer ongewijzigd de databank in gaat. Telkens als we een herinnering oproepen, moet die daarna weer opgeslagen worden. Tijdens dat proces vervagen de geheugensporen of worden ze opgeschoond.’ Verbleekte herinneringen en een gekleurd geheugen dus.

Fijne herinneringen

‘Van al onze herinneringen blijken die aan de vakantie bij uitstek onbetrouwbaar. Ze zijn onderhevig aan sterke vooroordelen en hooggespannen verwachtingen’, stelt Talsma. ‘We hebben er veel geld aan gespendeerd, dus het moet idyllisch zijn.’ Tijdens de werkweek mogen we er niet aan denken op een matje te moeten slapen of bonen uit blik te eten, maar op de camping wordt net dat ineens romantisch.

‘Bovendien is er nog de sociale druk. Het is bijna moreel verplicht je positief uit te laten over vakantie.’ Dus gaan we – naast onze foto’s – ook onze mentale aandenkens opblinken in een soort psychologische Photoshop.

Volgens Talsma zijn het vooral de plezierige ervaringen die blijven hangen. ‘Mensen rakelen het liefst fijne herinneringen op. En waar we het vaakst aan terugdenken, zal ook het langste bijblijven: door een herinnering actief terug te halen, wordt ze steeds sterker in ons brein verankerd.’

Tien minuten

Of zoals filosoof Alain de Botton schreef: een perfect geluksgevoel kan ook op vakantie nooit langer dan tien minuten duren. Van die tien minuten maakt ons hoofd een hele dag. Of een hele vakantie.

Is ons geheugen dus eigenlijk niets meer dan een onbetrouwbaar, leugenachtig instrument? Dat ook niet. Het doel van onze hersenen is niet dat we ons het verleden herinneren, maar dat we ons voorbereiden op de toekomst. Ons brein onthoudt dus wat het denkt nodig te hebben in de toekomst. Dat in ons hoofd ook hier en daar wat flarden hagelwit strand, azuurblauwe zee of panorama’s te vinden zijn, is niet meer dan een aangenaam neveneffect.

ONLINE ZOMERREEKS

ZOMER VAN DE TOEKOMST

Wie of wat bepaalt hoe uw zomer eruit komt te zien in de toekomst? De Standaard blikt vooruit.