De historische zin en onzin van Dunkirk
Foto: ISOPIX

Christopher Nolan’s nieuwste film Dunkirk gooit hoge ogen. Met een drievoudige blik op een grauw en spannend oorlogsverhaal wordt duidelijk hoe dicht de geallieerden tijdens die befaamde Slag om Duinkerke bij de totale nederlaag stonden. Toch gaat de regisseur hier en daar historisch gezien de mist in.

 Operatie Dynamo, de codenaam voor de massale evacuatie van 338.000 geallieerde troepen - voornamelijk Britten en Fransen - roept bij velen niet meer op dan een vage herinnering. Nolan brengt hier met Dunkirk verandering in, met een gesmaakte verfilming van de dagenlange reddingsoperatie. Die gebeurde onder de neus van de nazi’s. Hoewel de omsingeling van de geallieerden eind mei 1940 compleet was, liet Hitler op aanraden van enkele generaals zijn troepen halt houden. Wanneer de Blitz terug op gang kwam, was het te laat. Britse artillerie-eenheden bombardeerden de oprukkende nazitroepen. De redding, met inzet van achthonderd schepen, was begonnen. 

Appartementsblokken en schepen  

Hoewel de cinematografie van Nolan niet te versmaden is, blijft Dunkirk natuurlijk een Hollywoodfilm, die een en ander bij de historische haren trekt. Zo krijgen kijkers in het begin van de film ook appartementsblokken uit de jaren zestig te zien, die verder niet relevant zijn voor het ontwikkelen van de verhaallijn.  

Een meer opvallende historische uitschuiver komt pas enkele scènes later, wanneer het befaamde HMHS Paris-schip gebombardeerd wordt. In 1940 zonk het hospitaalschip pas enkele uren na het bombardement, volgens verschillende historische bronnen. Maar time is money, dus in Dunkirk laat Nolan het schip genadeloos binnen de drie minuten zinken.  

De regisseur vertikt het bovendien om aanstootgevende beelden van oorlogsgruwel van dichtbij te laten zien. De film heeft dan ook een PG-13 (Kinderen Toegelaten) beoordeling.  

Historische beelden van Operatie Dynamo:

 Waar zijn de generaals?  

Maar ook zonder weggerukte ledematen en liters bloed weet Nolan de  overlevingservaring van de geallieerde soldaten over te brengen. Om die emotie uit te vergroten en tot bij de kijker te brengen, worden enkele sleutelfiguren uit de Tweede Wereldoorlog netjes aan de kant geschoven. Vijandelijke soldaten, maar ook generaals of politieke leiders zult u bijna niet vinden in de prent. Alles draait immers om de ervaring van het voetvolk, dat kreunt onder de barre omstandigheden.  

‘We zullen [de kijkers] op het strand zetten, al voelend hoe het zand overal kruipt, vechtend tegen de golven. We plaatsen [de kijkers] op kleine burgerbootjes, hobbelend op de golven tijdens deze grote reis naar een afschuwelijke oorlogszone. Het is virtual reality zonder de headset’, vertelt Nolan in The Telegraph. ‘De spanning tussen subjectieve vertelling en het grote verhaal is altijd een uitdaging in eender welke film, zeker wanneer je worstelt met, wat ik nooit eerder gedaan heb, historische realiteit’, besluit Nolan in Business Insider.