Poolse president gebruikt veto tegen omstreden justitiehervorming
Andrzej Duda. Foto: REUTERS

Andrzej Duda, de Poolse president, zal zijn veto stellen tegen de omstreden hervorming van de justitie, in het bijzonder van het Hooggerechtshof. Die onverwachte beslissing heeft het Poolse staatshoofd maandag in Warschau bekendgemaakt.

President Duda stelt zijn veto tegen twee van de drie belangrijke justitiehervormingen die eerder werden goedgekeurd in het Pools parlement. Die wetsvoorstellen moesten het mogelijk maken om alle rechters van het Hooggerechtshof en leden van de Nationale Justitiële Raad - die de onafhankelijkheid van rechtbanken en rechters waarborgt - te vervangen door leden die door de regering benoemd worden.

‘Ik heb beslist dat ik deze hervormingen zal terugsturen naar de Sejm (het lagerhuis van het Poolse parlement, red.)’, verklaarde Duda vandaag onverwacht. ‘Dat betekent dat ik mijn veto stel tegen het wetsontwerp over het Hooggerechtshof en tegen dat over de Nationale Justitiële Raad.’ In een interview zei de president dat het juridische systeem in zijn land moet worden hervormd, maar dat het in eerste instantie aan de burgers zekerheid moet bieden. Mochten de omstreden wetsontwerpen in voege zijn gegaan, dan zou de regering en het parlement in belangrijke mate kunnen bepalen welke rechters ontslagen en benoemd zouden worden.

Verrassing

De beslissing van president Duda is een verrassing. Duda behoort tot de Partij voor Recht en Rechtvaardigheid die zowel de premier als de minister van Justitie levert en men ging ervan uit dat hij zonder morren de hervormingen in het justitieel apparaat zou ondertekenen.

De voorbije dagen kwamen duizenden Polen in het hele land op straat om te protesteren tegen de hervormingen. Dit weekeinde schaarde Lech Walesa, de voormalige president van Polen, zich bij de protestbeweging.  Rechters en oppositie vreesden het einde van de rechtsstaat. Ook vanuit de Europese Unie en de Verenigde Staten kwam er felle kritiek op de wetsvoorstellen.

'Dit was geen hervorming, maar een toeëigening van de rechtbanken', was Katarzyna Lubnauer, fractieleider van oppositiepartij Nowoczesnain het parlement, scherp. 'Ik feliciteer alle Polen, dit is echt een groot succes.'