‘Wil je België begrijpen? Kijk dan naar Afrika’
Foto: Photo News

De recente Brusselse politieke schandalen hebben ook de Amerikaanse pers gehaald. In de Washington Post klinkt het nu dat wie ons wil begrijpen, best eens naar Afrika kijkt.

De imagoschade die Brussel opliep tussen het losbreken van het schandaal rond Samusocial en het schrappen van 326 mandaten, is immens. Verhalen vulden wekenlang de kranten, en niet enkel in ons land. ‘Schandaal dreef Brussels burgemeester weg, en nu is hij nergens nog te zien’, kopte The New York Times bijvoorbeeld midden juni. Maar het is aan de andere kant van de oceaan niet evident om onze hoofdstad te snappen.

‘Veel wordt duidelijk als we naar Afrika kijken’, zegt prof. dr. Kristof Titeca, onderzoeker en lesgever aan UAntwerpen, in de Washington Post. Want België is een klein land, met complexe politieke structuren, en Brussel, met zijn 19 gemeenten, is volgens Titeca al helemaal ingewikkeld. ‘Deze verwarrende, overlappende structuren maken de weg vrij voor corruptie - en dat kunnen we beter begrijpen door naar Afrika te kijken.’

Een onderzoek  wees in de jaren 90 al uit dat complexe structuren door machthebbers doelbewust in hun voordeel gebruikt worden. ‘Brussel is een schoolvoorbeeld van deze politiek van wanorde’, vindt Titeca. ‘Voor buitenstaanders is de Brusselse openbare dienstverlening een onontwarbaar kluwen van structuren, voor insiders is het een opportuniteit.’ Zo kunnen postjes bijvoorbeeld uitgedeeld worden aan vrienden en familie - wat zowel in Afrika als in Brussel gebeurde.

Aanslagen Parijs

De Brusselse complexiteit zorgt er ook voor dat bepaalde problemen, zoals in Afrika, moeilijk aan te pakken vallen. De aanslagen in Parijs in november 2015 zijn daar voor Titeca een perfect voorbeeld voor. Omdat Brussel opgedeeld is in 19 gemeenten en 6 politiezones, kon men niet voorkomen dat extremisten in Molenbeek de aanslag konden voorbereiden.

Of het ontslag van Mayeur betekent dat Brussel eindelijk aan beterschap toe is? Daarover is Titeca niet bepaald optimistisch. Want uit het Afrikaans onderzoek bleek destijds dat waar een ‘politiek van wanorde’ gevoerd wordt, een nieuwe leider (Mayeurs opvolger Philip Close, red.) doorgaans het oude bewind met een nieuw gezicht verderzet - de man heeft immers ook al her en der mandaten en postjes.