Wat betekent uitstap uit klimaatakkoord van Parijs voor de wereld?
Foto: EPA

De Verenigde Staten doen niet meer mee met het klimaatakkoord van Parijs, de wereldwijde afspraak dat elk land zijn uiterste best zal doen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Wat betekent dat?

Komt de uitstap als een verrassing?

Toch een beetje. Trump heeft altijd gezegd dat hij af wil van het klimaatakkoord, dat in zijn ogen schadelijk is voor de Amerikaanse economie. Maar hij schoof de beslissing wel almaar voor zich uit. Dat leidde tot speculatie dat hij een bocht voorbereidde.

Er was ook een grote lobby pro Parijs op gang gekomen. Belangrijke spelers op het terrein zoals oliebedrijf Exxon dringen er bij Trump op aan in het akkoord te blijven. Dat levert een zitje op aan de onderhandelingstafel en is belangrijk om de Amerikaanse belangen te verdedigen.

Maar de communicatie van de Duitse bondskanselier, Angela Merkel, na afloop van de G7-top gaf aan dat zij weinig geloof hechtte aan de bocht.

Waarom stapt Trump er dan toch uit?

Om te laten zien dat alleen hij de beslissingen neemt. Een bocht zou hem ook flink wat politieke steun kosten. De Republikeinse senatoren uit steenkoolstaten als West-Virginia en Pennsylvania zouden het niet appreciëren.

Hoe erg is een eventuele Amerikaanse uitstap?

De aankondiging van een uitstap is vooral een ‘principiële’ beslissing. De echte uitstap kan pas over drie jaar juridisch afgerond worden. Maar positief nieuws zou het natuurlijk niet zijn.

Om de opwarming van de aarde well below 2 graden te houden tegen 2100 – zo staat het in het akkoord – moet de hele wereld haar klimaatambities de komende jaren flink naar boven bijstellen, want de aarde is nu al 0,8 graden warmer in vergelijking met de pre-industriële tijd.

Als de op een na grootste vervuiler beslist niet meer mee te doen, maakt dat de 2-gradendoelstelling nog moeilijker haalbaar. Het zou ook andere landen kunnen doen besluiten het Amerikaanse voorbeeld te volgen. Toch zijn daar momenteel nauwelijks aanwijzingen voor. Zo hebben de andere grote economieën op de top van de G7 herhaald dat ze achter Parijs blijven staan.

Grootste vervuiler China heeft van klimaatbeleid zelfs een prioriteit gemaakt. Peking wil samen met de Europese Unie de grote voortrekker worden van een ambitieus beleid. Het is de bedoeling dat beide partners daarover eind deze week een akkoord sluiten.

Versnelt de Amerikaanse uitstap de opwarming?

Daarover zijn de wetenschappers het oneens. Economen en energie-experts wijzen erop dat gas – toch een relatief schone brandstof – te goedkoop is geworden om steenkool in de VS nog een kans te geven.

Klimaatwetenschappers komen met verschillende scenario’s. Volgens de meest pessimistische doet een Amerikaanse uitstap de opwarming met 0,3 graden extra toenemen tegen 2100. Anderen houden het op 0,1 of 0,2 graden extra. En volgens John Schelln­huber, de directeur van het befaamde Potsdam Instituut voor Klimaatonderzoek, maakt het zelfs niet zoveel uit. ‘Tien jaar geleden zou een Amerikaanse uitstap de wereld in shock hebben achtergelaten, maar nu werken de andere landen gewoon voort aan een schonere toekomst.’

Schieten de VS vooral ­zichzelf in de voet?

Daar lijkt het toch op. Binnen de VS zullen staten doorgaan met investeringen in groene energie. Californië en New York hebben dat al expliciet gezegd. Ook in de Rust Belt zal verder geïnvesteerd worden in wind- en zonne-energie. Alleen zullen die investeerders in een economisch en politiek vijandelijker klimaat terechtkomen. Trump is nu al bezig grote geldstromen voor groen beleid te schrappen.