Drang naar drank onder controle via elektrode
Foto: rr
Een zwaar verslaafde Vlaming onderging ruim 4,5 jaar geleden een hersenoperatie om te stoppen met drinken. Dat hij nog altijd geen druppel heeft aangeraakt, is meer dan een lucky shot, blijkt uit een Nieuw-Zeelandse studie.

Tot eind 2012 was Hans*, een veertiger, verslaafd aan alcohol. Toen werd aan het UZ Antwerpen een elektrode in zijn hersenen geïmplanteerd. Hij is één van de eerste patiënten wereldwijd met een elektrode in het hoofd om zijn drankprobleem onder controle te krijgen. Vandaag, ruim 4,5 jaar na de operatie, heeft hij nog altijd geen druppel alcohol gedronken. Geen lucky shot, want een studie uit Nieuw-Zeeland wijst erop dat het om meer gaat dan toeval.

Allerlaatste redmiddel
Dirk De Ridder, de professor die Hans heeft geopereerd en nu aan de University of Otago in Nieuw-Zeeland werkt, stelt deze week op een conferentie in Schotland de resultaten van de studie voor. Behalve Hans kregen nog acht andere pa­tiënten – stuk voor stuk personen met een zware alcoholverslaving – een elektrode. Algemene uitspraken zijn door het beperkte aantal deelnemers uit den boze, maar de resultaten zijn hoopvol en volgens De Ridder beter dan verwacht. Zes van de negen patiënten drinken niet meer of zijn een sociale drinker geworden, de andere drie zijn hervallen.

In elk geval is bij alle patiënten de craving, dus de drang om te drinken tegen beter weten in, verminderd. Bij de patiënten bij wie de elektrode snel na de operatie werd geactiveerd, was de drang na een maand overigens minder groot dan in de groep waarbij (zonder dat ze het wisten) de elektrode pas later begon te werken.

Grote studie
Volgens De Ridder is het nu tijd om een grotere studie op te zetten. De kleinschalige studie leverde volgens hem veelbelovende resultaten, temeer omdat de elektrode voor de patiënten het allerlaatste redmiddel was. ‘Alleen bij wie verschillende bestaande therapieën hadden gefaald en wie meermaals met een alcoholvergiftiging moest worden opgenomen in het ziekenhuis, kon deelnemen aan de studie. Voor de operatie zeiden ze allemaal: “Als ik dit niet doe, drink ik me binnenkort dood.”’

Bij de patiënten werd de hersen­elektrode, die eigenlijk ontwikkeld is om parkinsonpatiënten af te helpen van het beven, geplaatst in een specifiek hersengebied: de gyrus cinguli anterior. Dat deel speelt een rol bij hunkering zoals honger en zin in seks. Bij verslaafden ontstaat in dat hersengebied ook de drang om te gebruiken.

Niet zonder risico
Maar de ingreep is niet zonder risico. Zo kreeg één studiedeelnemer een infarct door de operatie (hij herstelde binnen de drie weken). Een ander nadeel: de hoge kostprijs. De elektrode en de stimulator, een toestel dat onder het sleutelbeen wordt geplaatst en de elektrische pulsen naar de elektrode in het hoofd stuurt, kosten samen 20.000 tot 30.000 euro.
In de verslavingszorg kijken ze met interesse naar de zoektocht naar nieuwe behandelingen tegen alcoholverslaving. ‘We hebben vandaag te weinig mogelijkheden om alcoholverslaafden te helpen’, zegt Hendrik Peuskens, psychiater bij de Broeders Alexianen in Tienen en aan het Universitair Psychiatrisch Centrum KU Leuven.

Voor Hans maakte de ingreep wel een heel groot verschil. Hij houdt zijn voornemen vol om geen alcohol meer te drinken. Hij voelt zich niet anders, zegt hij, wel heel normaal. Mogelijk heeft de elektrode zijn leven gered. ‘Ik heb in de tussentijd kanker gekregen. De behandeling had ik niet volgehouden als ik nog aan alcohol verslaafd was geweest.’

* Hans is een gefingeerde naam.