POLIOPOLIS IN 6 VRAGEN

Waarom enkel Nederlanders deelnemen, alcohol verboden is en de verloning zo hoog ligt

22 mei 2017km

Op een parkeerterrein aan het Antwerps Universitair Ziekenhuis (UZA) start vandaag een unieke studie met nieuwe poliovaccins. In het complex van 66 containers gaan twee keer vijftien Nederlandse proefpersonen in quarantaine.

Polio komt toch bijna niet meer voor, waarom wordt er dan een nieuw vaccin getest?

Polio, ook kinderverlamming genoemd, is een virale ziekte die nagenoeg niet meer voorkomt. Met dank aan het vaccin dat we allemaal kregen. Maar er zijn twee soorten vaccins: ‘Eentje dat geïnjecteerd wordt, en een oraal vaccin. Dat eerste wordt intussen in alle geïndustrialiseerde landen gebruikt. Het orale wordt ingezet in ontwikkelingslanden’, zegt professor Pierre Van Damme, die de klinische test in Antwerpen leidt. ‘Maar er is een probleem met het orale vaccin: het kan in één op de 1 miljoen gevallen polio veróórzaken. Als je bezig bent met het volledig uitroeien van een ziekte, kan je je die paar gevallen niet veroorloven.’

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) wil daarom dat de hele wereld overstapt van het orale vaccin naar het geïnjecteerde (dat dat risico niet heeft). Alleen is dat niet een-twee-drie gebeurd. Daarom is er een plan B: met even doeltreffende maar nog veiligere orale vaccins. Het vaccin dat in Antwerpen getest wordt, is zo’n nieuw oraal vaccin.

‘De deelnemers krijgen een vaccin toegediend, dat eigenlijk een afgezwakte levende versie is van het virus en dat zorgt voor de aanmaak van antistoffen’, verduidelijkt Van Damme in Het Nieuwsblad. ‘Daarna gaan we in hun stoelgang kijken hoelang dat virus in hun lichaam blijft en of het muteert. We hopen dat dat laatste alvast niet het geval is. Na een dertiental dagen zou het virus niet meer opspoorbaar mogen zijn in de stoelgang, maar we zorgen dus voor een marge door de deelnemers 28 dagen in quarantaine te houden.

Waarom Nederlanders?

‘Omdat zij in hun jeugd een ander type poliovaccin gekregen hebben dan de Belgen. Een versie die voor ons betere onderzoeksresultaten oplevert’, zegt Van Damme.

Wat gaan ze eigenlijk de ganse dag doen?

Naast voldoende slaapkamers met een bed en een bureau, is er in het containerdorp een binnentuin, een ontspanningszaal met een spelconsole en gezelschapsspelletjes zoals Cluedo en Kolonisten van Catan. Voor de sportievelingen is er zelfs een fitness.

‘Dat is een van de grote uitdagingen’, zegt Van Damme. ‘We moeten iedereen gelukkig houden. Dan blijven ze binnen. We hadden veel oog voor detail zodat deelnemers er na tien dagen niet de brui aan geven.

Koken en poetsen zullen de deelnemers zelf moeten doen. Maar de dertig vrijwilligers – tussen 21 en 49 jaar – denken verder hun tijd wel nuttig door te kunnen brengen. Een architect hoopt bijvoorbeeld via e-mail gewoon voort te werken. En enkele studenten maken van de gelegenheid gebruik om te blokken voor hun examens.

De kandidaten mogen wel geen alcohol drinken. ‘Niet dat drinken het onderzoek beïnvloedt, maar om sociale redenen vinden we het aangewezen dat er beter geen alcohol is. Roken mag wel, maar enkel in de binnentuin’, aldus Van Damme in Het Nieuwsblad.

Zo verloopt het experiment

Omdat de kandidaten zo lang in quarantaine verblijven, moeten ze vooraf een psychisch en klinisch onderzoek ondergaan. De eerste groep van 15 deelnemers krijgt het eerste studievaccin, de tweede groep een ander. Beide groepen worden achter elkaar in quarantaine geplaatst, zodat in het centrum steeds maar een groep aanwezig is.

Ook tijdens hun verblijf worden ze zorgvuldig gemonitord. Elke dag moeten ze een stoelgangsstaal verzamelen, bovendien moeten ze in totaal 5 keer een bloedstaal en 4 keer een neus/keelwisser laten afnemen. De deelnemers vullen bovendien een dagboek in, waarin ze hun medische symptomen noteren. Het dagboek wordt bij elke doktersvisite doornomen en besproken.

Alle deelnemers mogen het centrum verlaten van zodra alle sporen van het virus verdwenen zijn bij drie opeenvolgende stalen van de stoelgang. De maximale duur van de quarantaine blijft 28 dagen. Indien een deelnemer op dat moment nog niet helemaal virusvrij is, mag hij weer buiten onder voorwaarden. Een daarvan is dat hij stalen blijft binnenbrengen, en ander dat hij uitsluitend gebruik maakt van een chemisch toilet.

Achteraf krijgen kandidaten de mogelijkheid om een bijkomend vaccin te krijgen met het poliovaccin dat nu op de markt is.

Wat krijgen ze ervoor?

De meerderheid van de deelnemers krijgt 8.500 euro. Drie onder hen moeten voor het onderzoek iets langer blijven en verdienen iets meer. Het geld is niet belastbaar, het aat dus om een nettobedrag.

‘Sommigen vinden dat veel, anderen niet. Het ligt in ieder geval in lijn met andere studies van dit soort.’ Het kostenplaatje van het hele project – incluis het vervolgonderzoek – bedraagt 6 tot 7 miljoen euro.

Mogen ze buiten?

Ja. In de binnentuin staan ligstoelen, een barbecue en tafels voor de deelnemers. Sfeerverlichting moet het hier voor de deelnemers wat aangenamer vertoeven maken.

Mogen ze ermee ophouden?

‘We hopen dat iedereen blijft, maar wie wil vertrekken, kan dat in principe doen’, aldus professor Van Damme. Iedereen die deelneemt aan een studie rond nieuwe geneesmiddelen heeft namelijk het recht om er op elk moment mee te stoppen. ‘Het is niet omdat we nu met een studie in quarantaine werken, dat die regel niet meer geldt’.

Deelnemers die afhaken, mogen helaas niet meteen naar huis. Ze worden ondergebracht in verblijfplaatsen in de buurt tot uit hun stoelgang blijkt dat ze het virus niet meer dragen. Ze krijgen dan ook een chemisch toilet mee, zodat het virus zich niet kan verspreiden in het milieu via hun stoelgang.