Wellicht leest u dit niet uit
Vandycke heeft Option er gewoon uit gepikt omdat dit aandeel de twijfelachtige eer te beurt viel over de voorbije week de grootste daler te zijn.
Het valt Dirk Vandycke op dat lezers elkaar verdringen voor elk artikel met de naam van een bedrijf in de titel. De spreekwoordelijke vis op het bord. Veel minder happig zijn ze als je ze wilt leren vissen. De kans is aldus groot dat u dit artikel niet tot het einde leest. Spoiler alert: Vandycke heeft Option er gewoon uit gepikt omdat dit aandeel de twijfelachtige eer te beurt viel over de voorbije week de grootste daler te zijn.

Heen en terug

We maken even een zijsprong. Stel dat een vliegtuig een constante (motor)snelheid heeft en daarmee van A naar B vliegt en terug. Zal het feit dat er gedurende het ganse traject (heen en terug) een constante wind waait van A naar B een verschil maken in de vliegtijd? Zoals bij elk goed gedachtenexperiment vergeten we aardse beslommeringen zoals wrijving en veronderstellen we ideale omstandigheden.

Wel het is duidelijk dat de winst die het vliegtuig boekt in de heenreis (wind achter) wordt teniet gedaan tijdens de terugreis (even krachtige wind tegen). Dus in ideale omstandigheden speelt de wind geen rol.

Lineair (ver)gissen

We doen het niet slecht als we een lijn moeten doortrekken. Lineair extrapoleren heet dat. Helaas speelt deze vaardigheid ons parten als we het toepassen waar het niet hoort. In het vraagstuk hierboven is het namelijk zo dat de wind wel degelijk een rol speelt. Je kunt dat wiskundig bewijzen, maar onze intuïtie snapt het ook wel als we even doordenken op een extreem geval. Als de wind even sterk zou zijn als de motor van het vliegtuig, dan zou deze stil hangen en wordt de vluchttijd oneindig groot.

Terug naar de beurs

Ook op de beurs wordt deze fout op nogal wat plaatsen gemaakt. Typisch waar zaken niet symmetrisch zijn.

Een eerste vorm van asymmetrie op de beurs is deze tussen winst en verlies. 1% verlies wordt goed gemaakt door 1% winst. Niet precies, maar ene kniesoor die daar op let. Van zodra verliezen oplopen voorbij de 7% stopt echter dat quasi lineaire verband. Opnieuw zijn het de extremen die het duidelijk kunnen maken. Wie 50% verliest moet 100% verdienen om terug te hebben wat hij had. Wat je kocht en met lede ogen zag dalen moet op dat moment terug verdubbelen in waarde. Een asymmetrie waarmee niet te spotten valt! Het niet nemen van verliezen terwijl ze nog klein zijn maakt het steeds moeilijker om de schade te herstellen. Buffett formuleert het als het stoppen met graven als je uit een put wil geraken. In dit opzicht doorstaan aandelen de vergelijking met brandende lucifers. Wie ze laatst vastheeft brandt z’n vingers.

Gesteld dat het toch weer goed komt en alle verlies weer afgeschud wordt, dan is de kans groot dat iemand die met de billen dichtgeknepen door het dal ging, zal redeneren dat ie eigenlijk “z’n geld ‘terug’ heeft”. De verleiding om dan te verkopen wordt dan groot, terwijl de onbevooroordeelde belegger (die de daling niet heeft gekend) op zo’n moment correct vaststelt dat het aandeel verdubbeld is en wellicht koopwaardig. Een zelfde redenering in de andere richting hoor je ook vaak. Van 100 naar 150 en terug wordt dan ervaren als nog geen geld verloren hebben. Want die 50 hebben we eigenlijk nooit gehad nietwaar?

Bij dit alles houdt het niet op. Een volgende asymmetrie uit zich in het feit dat een minderheid het leeuwendeel van het geld binnenrijft op de beurs. Simpele systeemdynamica die stelt dat een beurs om goed te werken de weg van de minste weerstand zal volgen. Die waar op tijd en stond (maar niet doorlopend) de minderheid dus gelijk zal krijgen als ze maar klein genoeg wordt. Op kleinere schaal uit dit zich in het feit dat een klein deel van je beleggingscapriolen het merendeel van het geld zal opbrengen. Kortom het loont om verder in te zetten op je winnaars.

Maar ook op informatievlak is er behoorlijk wat asymmetrie. Iedereen is geacht dezelfde informatie te hebben. Maar dergelijk inzicht houdt geen rekening met nieuwkomers (of moeten we zeggen laatkomers). De grootste groep mensen spoelt op het einde aan op de beurs (vlak voor het schip strandt). Erin gezogen door de sirenenzang van alle stijgingen waar media en hun voorgangers mee uitpakken. Nemen we zelfs aan dat alle informatie voor iedereen democratisch beschikbaar is (een naïef uitgangspunt om mee te beginnen), dan nog zal hoe deze informatie wordt samengevat en (al dan niet) wordt gepolariseerd, beslissend zijn voor hoe iemand naar die informatie kijkt en er op reageert. Elke transactie op de beurs is er een waarbij koper en verkoper het eens zijn over de huidige waarde maar oneens over de toekomstige waarde. Ondanks dezelfde informatie komen ze toch tot een andere conclusie?

Ook bij informatieasymmetrie speelt de verhouding tussen weinig en veel. De grootste informatiewaarde komt van een klein deel van alle informatie. Hoeveel informatie je gebruikt/hebt is dus minder belangrijk dan welke. Het is dus niet de kunst om je voortdurend en veel te informeren maar goed te informeren. Dat kan al door in de eerste plaats naar de primaire bronnen (kwartaalrapporten, koersgedrag, …) te gaan kijken eerder dan naar de mening (analyses, afgeleide cijfers, ratio’s, road shows, …) daarover door anderen die louter voor het hebben van een (soms zelfs gestuurde) mening al betaald worden.

De praktijk

Om de verwachting rond de titel toch in te lossen, kijken we even naar hoe dit toe te passen valt op ons slachtoffer van de week: Option. Op onderstaande grafiek kun je veel proberen aflezen. Maar de essentie is dat het aandeel al sinds februari 2015 aan het dalen is en al die tijd aan rommelprijzen noteert. Het aandeel halveerde ook nog eens, ongeacht het voor velen in 2015 al aantrekkelijk lage niveau. Van elke prijs kan er 50% af, ongeacht hoe laag die is.

Ook sinds begin feb 2015 werd een volume verhandeld ter grootte van alle vrij verhandelbare aandelen. Dat betekent dat zo onderhand iedereen die aandelen Option heeft, die met een dikke rode kleur in z’n portefeuille ziet zitten. En aandelen zijn altijd eigendom van iemand.

In die tijd viel ook heel wat nieuws te rapen. Maar een eenvoudige blik op het koersgedrag gaf een niet mis te verstane boodschap: afblijven! En toch waren er altijd kopers bij elke verkoop.

Bent u er nog?

Als u dit nog leest, dan is er een redelijke kans dat u weet hoe geld te verdienen op de beurs. U kunt het onderscheid maken tussen hoe je moet leren vissen  en het vragen naar vis. U snapt de nuance tussen artikels die u iets bij kunnen leren over het vissen op de beurs en artikels die u aan de hand van een mening vertellen welke vis te eten.