Een doemscenario voor de Europese leiders waarbij de Franse burgers binnen twee weken moeten kiezen tussen Le Pen, Mélenchon of Fillon, is vermeden. Voor de Europese Unie wacht op 7 mei ofwel de hemel, wanneer de pro-Europese kandidaat Emmanuel Macron wordt verkozen, ofwel de hel, wanneer Marine Le Pen het haalt.

Het boegbeeld van het Front National heeft het nooit onder stoelen of banken gestoken dat ze komaf wil maken met de EU. Maar zo’n belangrijke beslissing wil ‘presidente Le Pen’ niet in haar eentje nemen. Eerst zal ze proberen om via onderhandelingen Frankrijk zijn soevereiniteit terug te geven over zijn munt, zijn economisch beleid en zijn grenzen. Volgens de Franse grondwet geniet de president het privilege om een referendum af te kondigen.

Als dat niet lukt – en het kan onmogelijk lukken – wil Le Pen een referendum over een Frexit houden. Dat is volgens de Franse grondwet een privilege van de president. ‘Ik wil dat de Fransen beslissen. Ik zal geen brutale beslissing nemen zonder de toelating van de Fransen’, zei ze eerder daarover. Als de Fransen tegen een Frexit stemmen, wil ze zelfs opstappen uit het Elysée.

De Europese leiders zullen dus hard supporteren voor de centrumrechtse kandidaat Emmanuel Macron, die als president een sterke pro-Europese koers wil varen. De eurozone moet volgens hem een eigen begroting, parlement en minister van Economie & Financiën krijgen. Na de Brexit krijgt het Verenigd Koninkrijk geen toegang meer tot de eengemaakte markt. De 73 Britse EP-leden die er nu nog zijn, worden vervangen door nieuwe EP-leden die verkozen worden op een Europese lijst.

’Grote miserie vermeden’

‘De confrontatie tussen Macron en Le Pen is wat de peiling ook aangaven en de meesten rekenden daar ook op. Er lag in Europa geen scenario klaar voor mocht bijvoorbeeld Mélenchon het hebben gehaald’, zegt Europa-specialist Hendrik Vos (UGent). ‘Maar er ging zondagavond ongetwijfeld een zucht van opluchting door het Europese kwartier en een gevoel dat grote miserie is vermeden.’

Zal Macron - als hij het haalt - een grote stimulans zijn voor het Europese beleid? ‘Je moet in Europa altijd water bij de wijn doen, en onderhandelen met andere lidstaten die er een eigen programma op nahouden. Maar het is wel zo dat Macron heel goed begrijpt dat de Europese Unie een compromismachine is en dat kan alleen maar in zijn voordeel spelen.’

‘Onder Hollande is Frankrijk langzaam weggedreven van dat Europese machtscentrum, en door zijn status in eigen land had hij ook niet de capaciteit en macht om in Europa veel te beteken. Het gevoel leeft dat Macron op hoger niveau zal kunnen meespelen en Frankrijk opnieuw meer macht bezorgen binnen Europa’, aldus Vos.

Met het doemscenario dat Le Pen straks het Elysée betrekt, houdt Vos dan weer weinig rekening. ‘De kans is heel klein dat Le Pen het haalt. Maar als het wel zo is dat Le Pen straks wint, en dat Le Front National het goed doet bij de parlementsverkiezingen, dan zit de Europese Unie straks met een spectaculair probleem.’

‘Ik zou niet weten hoe Europa een eventuele Frexit moet overleven. Dat is toch van een heel andere orde dan Brexit, Groot-Brittannië zit bijvoorbeeld niet in de Schengenzone, en Frankrijk heeft die historische band. Als Frankrijk er zou uitstappen, dan is het afgelopen met de Europese Unie.’