De man die altijd zonder brandwonden uit de brandende keuken stapt
Foto: Jan Van der Perre
Daadkracht is het handelsmerk van Serge Muyters. Hoe kan het dan dat de korpschef van de Lokale Politie Antwerpen zo slap reageert op de aanhoudende racistische incidenten waarmee zijn korps in opspraak blijft komen? ‘Je kunt racisme de wereld niet uit kloppen, dat is Serges grootste probleem.’ Een portret.

In de Antwerpse wandelgangen noemen ze hem 'de sheriff', of erger: 'de Poetin van de Schelde'. Zaterdag leest u in dS Weekblad een uitgebreid portret van de Antwerpse korpschef Serge Muyters. Hieronder leest u alvast een voorproefje.

Antwerpen. De Luchtbal. Begin juni 2016, tijdens de ramadan. Moslimjongeren maken het bont, ze zijn kwaad omdat de politie volgens hen de avond voordien te hard heeft ingegrepen na een brandstichting. Het bemiddelingsteam, wijkagenten in burger, komt ter plaatse. Ze proberen de gemoederen te bedaren. Op een speelplein gaan ze in gesprek met de jongeren. Het conflict lijkt uit te doven. Tot het Snelle Respons Team (SRT) arriveert en hardhandig een van de jongeren arresteert.

Het bemiddelingsteam wist van niks. Commissaris Jinnih Beels, op dat moment baas van de bemiddelingsteams, liet weten die aanpak van ‘eerst vechten, dan praten’ niet te appreciëren. De korpsleiding weigerde erover in dialoog te gaan. Commissaris Beels vertrok even later naar het korps van Mechelen.

Het voorval typeert de stijl van korpschef Serge Muyters: de harde hand, machtsvertoon. Begin de jaren 2000 werd hij bejubeld om zijn opkuis van enkele beruchte buurten. Leona Detiège, toen burgemeester van Antwerpen, is daar nog altijd zeer over te spreken. ‘Hij heeft de Albanese en Georgische maffia weggewerkt op het Falconplein. Hij heeft de prostitutiebuurt aangepakt. Hij wist hoe hij resultaten moest boeken.’

Mentaliteitsprobleem

Op één vlak blijft de doortastendheid uit: waar het gaat over racisme binnen zijn korps. Het laatste incident is nog geen week oud. Gelekte chatgesprekken van een groepje binnen de politiedienst GEOV, die instaat voor de bewaking en het transport van gevangenen, bevatten racistische praat en verheerlijking van ongeoorloofd geweld. In april vorig jaar kwam de chatgroep al ter sprake op een dienstvergadering, er is toen niet ingegrepen. Het parket werd pas bij de zaak betrokken nadat De Standaard het verhaal naar buiten had gebracht. Nog niemand kreeg een tuchtsanctie opgelegd.

Een jaar geleden kwamen de daden van Mega Toby en Sproetje aan het licht. Agenten in uniform die mensen zonder papieren vernederden, mishandelden en bestalen. De betrokkenen werden gearresteerd. Burgemeester Bart De Wever en Muyters kwamen zelf naar buiten met het verhaal. Blijft de vraag hoe het machtsmisbruik jaren ongemerkt kon blijven, terwijl combi’s gevolgd worden in de controlekamer en teamleiders worden geacht te weten waar hun patrouilles uithangen.

In 2014 getuigden zeven agenten van allochtone origine in De Standaard over het woekerende racisme in het Antwerpse korps. Sommige autochtone agenten weigerden ‘met die makak’ op patrouille te gaan of hen de hand te schudden. Het Comité P, dat toezicht houdt op de politiediensten, zou de zaak uitermate grondig onderzoeken. Over eventuele sancties hoorden we sindsdien niets meer.

Muyters zette vorig jaar nog zijn handtekening onder een ‘charter diversiteit’. Waarom slaagt hij er niet in het mentaliteitsprobleem te keren? De man van de nultolerantie lijkt een stuk lankmoediger als het aankomt op tucht in zijn eigen rangen.

De harde aanpak

Een getuige, die anoniem wenst te blijven maar jarenlang nauw samenwerkte met Muyters, benadrukt dat hij zeer capabel is. ‘Serge is heel strikt, professioneel, resultaatgericht. Geef hem een doel en hij zal er zich in vastbijten. Menselijkheid is niet zijn sterke kant. Hij is iemand van de harde aanpak, zowel op het terrein als op de werkvloer. Controle vindt hij belangrijk. Niet te veel tijd voor overleg ook, snijden met een scherp mes. Waar een langetermijnrelatie opgebouwd moet worden, loopt hij met zijn methode verloren. Dat lijkt te verklaren waarom hij geen greep krijgt op het racisme binnen zijn korps. Je kunt daar niet snel en kordaat de orde herstellen. Je kunt racisme de wereld niet uit kloppen, dat is Serges grootste probleem.’

Een getuige die het Antwerpse korps verliet na een racistisch incident, ziet het anders: ‘Bij elke nieuwe rel denk je: nu zal het veranderen, maar je wordt telkens weer teleurgesteld. Als je racistische pesterijen meldt, voel je je als een verkrachtingsslachtoffer dat moet bewijzen dat het dat niet zelf heeft uitgelokt. Muyters steekt racisme en pesterijen liever in de doofpot dan dat hij ze oplost.’

Volgens sommigen doet hij dat om zijn korps niet te beschadigen, volgens anderen heeft hij de neiging zijn getrouwen te lang te beschermen.

Ex-hoofdcommissaris van het Comité P en diversiteitsexpert Paul Jacobs zoekt de verklaring voor een deel in de militaristische structuur van het Antwerpse korps. ‘Een machowereld: alles wat niet verboden is, is toegelaten. De idee van gemeenschapsgerichte politiezorg – met aandacht voor minderheden – heeft men niet gesnapt, laat staan dat een democratische politie ook transparant moet zijn.'

dS Weekblad sprak met mensen uit de entourage van de Antwerpse korpschef. Het volledige portret leest u zaterdag. ‘Met zijn politie pleegt hij een putsch op het gerecht en de administratie. Stiekem droomt hij van een Angelsaksisch rechtssysteem zonder staande magistratuur, met onderzoeken die door de politie worden geleid.’