Indiaas asbestdorp trekt ten strijde tegen Eternit
Foto: Belga
Decennialang is het Indiase dorp Kymore vervuild met asbestafval. De bewoners worden er nu nog doodziek van. De verantwoordelijke fabriek was in de jaren 90 in handen van de Belgische Etex Group, het vroegere Eternit. Het dorp wil dat het bedrijf opdraait voor de factuur van de sanering. Kostprijs: 50 tot 80 miljoen euro.

‘In ons dorp werden de asbestvezels gestort. Die hebben het water vervuild. De dieren drinken ervan, de inwoners gebruiken het ook. Ze krijgen kanker, longaandoeningen, sterven er zelfs aan.’
Aan het woord is Kamta Parshad Yadev. Hij woont in het rurale Kymore, centraal in India. Denk aarden weggetjes, in exotische kleuren gekalkte huisjes en even verderop een afgebladderde stuk rots waarop nauwelijks leesbaar Hazardous Waste Land staat. Op de achtergrond gloren de schoorstenen en silo’s van Everest Industries. Tot op vandaag wordt daar asbest gebruikt.

Dezelfde verhalen van ziekte komen terug bij de circa achtduizend omwonenden van de fabriek in Kymore en het nabijgelegen Kalhara: lastig ademhalen, zieke dieren, overleden familieleden zelfs. Sinds de komst van een Canadees onderzoeksteam – met maskers voor de mond – vorig jaar is het besef er: die witte stofresten die verspreid liggen over de omgeving zouden weleens een stuk gevaarlijker kunnen zijn dan ze eruitzien.

Het asbestafval ligt overal. De roep om gerechtigheid klinkt almaar luider en valt zelfs tot in ons land te horen.
Want die gerechtigheid zou moeten komen uit een villa aan de Tervurenlaan in Sint-Pieters-Woluwe. Daar is het hoofdkwartier van Etex Group gevestigd, vroeger beter bekend als Eternit. De Belgische bouwgroep was in het verleden een van de grootste asbestverwerkers in de wereld, Kymore incluis.

Man met een missie
Heel India reist Tublu Krishnendu Mukherjee af op zoek naar slachtoffers van asbest. Tien jaar doet de idealistische advocaat dit al, na een succesvolle carrière in Londen. Hij keerde terug omdat hij de schade die de asbestindustrie in zijn vaderland aanricht, niet meer kon aanzien. De bedrijven die hiervoor verantwoordelijk zijn, wil hij op het matje roepen. Eternit staat boven aan zijn lijst.

In overleg met de Belgische advocaat Jan Fermon (Progress Lawyers Network), die in ons land nabestaanden van asbestslachtoffers verdedigt, wil hij een zaak aanspannen tegen Etex Group voor de milieurechtbank van Bhopal. Zijn eis? Heel Kymore en Kalhara saneren.

‘We hebben enkele dorpsbewoners bereid gevonden om hun zaak aanhangig te maken. Onder hen ook een kind. We willen het argument van intergenerationele rechtvaardigheid aanhalen: die plek mag zo niet achterblijven voor onze kinderen en kleinkinderen’, vertelt Mukherjee ons via Skype. Ondertussen zoekt hij financiering om ook in ons land Etex Group voor de rechter te slepen.

Miljoenenfactuur
Kymore en Kalhara opruimen, is geen kleine eis. De geschatte kostprijs ligt tussen de 49 en 83 miljoen euro. ‘In principe moet je er de grond tot een meter diep afgraven, het asbestafval afvoeren, een beschermende laag leggen en propere grond aanvoeren’, zegt John Lewis van het Canadese onderzoeksbureau ECOH (Environmental Consulting Occupational Health).