Zelfs als Rutte wint, verliest hij toch
Geert Wilders (PVV) en Mark Rutte (VVD), klaar om verbaal de degens te kruisen. Foto: AFP

Vandaag kiezen de Nederlanders een nieuw parlement. Premier Rutte staat er het best voor, maar hij moet winnen wil hij politiek overleven. En dan nog zal hij fors zetels verloren hebben.

Tot 21 uur mogen de Nederlanders kiezen uit liefst 28 partijen. Omdat er geen kiesdrempel is, kunnen ook kleine partijen relatief makkelijk een zetel halen. Daarvoor zijn ongeveer 63.000 stemmen nodig.

Er is dus al een zekerheid: de Tweede Kamer zal na woensdag erg divers zijn. De verwachting is dat de grootste partij nauwelijks 17 procent haalt. Omdat het politieke landschap zo versplinterd is, zal het erg lang duren voor er een regering gevormd kan worden. De Nederlanders vrezen zelfs ‘Belgische toestanden’.

Omdat ze – wegens het gevaar voor hacking – met potlood moeten stemmen, zal het ook langer duren voor de uitslag bekend is. Na het sluiten van de stembussen volgen wel onmiddellijk exit polls, maar de definitieve uitslag zal pas donderdag volgen.

Wie gaat er winnen?

Premier Mark Rutte en zijn rechts-liberale VVD hebben nog altijd de beste papieren. Zijn grootste uitdager blijft Geert Wilders. Hij is de voorbije weken wel lichtjes gedaald in de peilingen, maar hij was dan ook zo goed als afwezig in de campagne. Gisteren nam hij voor het eerst deel aan een rechtstreeks debat met Rutte.

Mark Rutte heeft in elk geval het meest te verliezen. Als hij er niet in slaagt de verkiezingen te winnen, zou het wel eens over and out kunnen zijn met zijn politieke carrière.

Zijn verkiezingsoverwinning blijft ook relatief. In de laatste peilingen worden hem tussen de 23 en 27 zetels toegedicht. Vier jaar geleden haalde de VVD er nog 41.

Wat als Wilders wint?

Dat is goed voor hem, maar het betekent niet dat hij premier wordt. Hij moet immers een coalitie op de been brengen en dat gaat niet lukken. Alle partijen hebben gezegd dat ze niet met hem in zee willen. En dat zal ook niet gebeuren.

Alleen zal de invloed van Wilders op de Nederlandse politiek nog groter worden. De voorbije jaren heeft hij al hard gewogen op de agenda en die invloed zal alleen maar groter worden. Voor het maatschappelijk klimaat in Nederland is dat geen goede zaak. Veel Nederlanders voelen zich in de steek gelaten door de traditionele politici en dat gevoel zal versterkt worden. ‘Anti-establishmentpartijen worden zo alleen maar groter. En misschien komen we op een punt dat er niet meer zonder de PVV geregeerd kan worden’, zegt socioloog Koen Damhuis.

Welke regering kan wel gevormd geworden?

Om een meerderheid te hebben in de Tweede Kamer heeft een coalitie 76 zetels nodig. Omdat het politieke landschap zo versplinterd is, zijn daar waarschijnlijk vijf partijen voor nodig. De meeste logische coalitie lijkt een centrumrechtse. Daar zouden dan de VVD, CDA, D66, ChristenUnie inzitten.

De christendemocraten van het CDA en de links-liberalen van D66, doen het in de peilingen erg goed. Zij zouden zelfs groter kunnen worden dan de PVV. ChristenUnie heeft al decennia een stabiel kiespubliek. Deze partijen zouden dus graag gaan regeren en hebben daar ook een mandaat voor van hun kiezers.

Maar wie wordt de vijfde partij om een stabiele meerderheid te vormen? De ouderenpartij 50Plus? Die wordt door de rest toch te weinig au sérieux genomen. Er hangt ook een populistisch parfum rond hun lijsttrekker Henk Krol.

Moet het dan over links?

Dat wordt nog moeilijker. De PvdA wordt zeker de grootste verliezer. De partij kachelt makkelijk 25 zetels achteruit tegenover de verkiezingen van 2012. Dat betekent dat hun kopman, Lodewijk Asscher, absoluut geen zin heeft om opnieuw in zo’n regering te stappen. Want als enige gematigd linkse partij zou de PvdA verder fijngemalen worden.

GroenLinks doet het wel goed. Onder leiding van Jesse Klaver zullen de groenen een goed resultaat neerzetten. Maar met wie kan hij in zee gaan? D66 wil zeker ook over links. En er is ook nog de uitgesproken linkse SP. Maar samen komen ze nooit aan een meerderheid.

Is er dan nog een andere mogelijkheid?

Een bont allegaartje van centrum, centrumlinks en centrumrechts is een optie. Maar dat zal tijd vergen. Logisch dus dat nu al rekening wordt gehouden met een coalitievorming van 1 jaar. Jawel, Belgische toestanden.