De voorbije weken zijn bij lawines meerdere doden gevallen in de Alpen. Maar volgens Lode Nolf, directeur van Sneeuwsport Vlaanderen, kunnen we gerust zijn: lawines komen niet meer voor dan vroeger.

Gisteren kwam een lawine naar beneden over de piste van het populaire skigebied Tignes. Niemand raakte gewond. In de streek van Seuil kwam gisteren ook een Nederlander om het leven die offpiste aan het snowboarden waren. Twee van zijn vrienden zijn nog vermist.

Maar echt uitzonderlijk zijn de lawines in de Alpen niet, zegt Lode Nolf. ‘Dat heeft niets met de klimaatverandering te maken. Ze zijn van alle tijden. Er zijn niet meer of minder lawines.’

De cijfers van de Association Nationale pour l’Étude de la Neige et des Avalanches (Anena) voor Frankrijk bevestigen dat. De voorbije veertig jaar - tussen 1971 en 2011 - bleef het aantal lawine-ongevallen stabiel, hoewel er per jaar grote verschillen kunnen zijn afhankelijk van de weersomstandigheden. Gemiddeld komen per jaar een dertigtal mensen om in zo'n 21 dodelijke lawines. Dit zijn de cijfers van de voorbije jaren (Lees verder onder grafiek): 

Volgens Nolf zijn mensen zich vooral meer bewust van de veiligheidsrisico’s van wintersport en krijgen ongevallen zo meer aandacht. ‘Vroeger werd ik uitgelachen als ik met een helm op de piste stond, nu word ik scheef bekeken zonder helm.’

Timing

Het lawinegevaar nu heeft veel te maken met de timing van de sneeuwval. De opbouw van de sneeuwlaag is bepalend. Zo is het plots hard beginnen sneeuwen na weken van weinig sneeuw, zoals in Tignes. ‘De omstandigheden zijn slecht’, legt Nolf uit. ‘Het heeft veel gesneeuwd op een onstabiele onderlaag van “verijzelde” sneeuw. Daarom is er weinig samenhang tussen de oude en nieuwe laag sneeuw.’

In Tignes stond het lawinegevaar op vier op een schaal van vijf. Hoogst uitzonderlijk, zegt de directeur van Sneeuwsport Vlaanderen. Buiten de pistes gaan, is dan gevaarlijk. Zeker als het zicht slecht is en zonder het juiste materiaal. Dat noemt Nolf waaghalzerij.

Maar in de juiste omstandigheden en met de juiste voorzorgsmaatregelen zijn de risico’s beheersbaar. Nolfs voornaamste tip is: op tijd rechtsomkeert maken. Buiten de piste voelen skiërs volgens hem zich zelfs soms veiliger dan op een piste, waar hoge snelheden kunnen worden gehaald.

Enkele tips voor offpisteskiën:

  • Bekijk de weersinformatie
  • Ga nooit alleen
  • Neem een lawinepieper, peilstok en schep mee.
  • Blijf niet te dicht bij elkaar

Op een piste zijn skiërs in principe veilig voor lawines. Volgens Nolf is het sinds 1992 geleden dat zo iemand op een piste omkwam. Hij maakt een vergelijking met het verkeer: ‘Ook op het voetpad gebeuren soms ongelukken.’ Het gevaar op de pistes ligt vooral in botsingen en valpartijen.

De lawineschaal

  • Niveau 1 - gering gevaar
  • De omstandigheden zijn goed, de sneeuwlaag is stevig en betrouwbaar.
  • Niveau 2 - Matig gevaar.
  • De sneeuwlaag heeft zich op steile hellingen niet optimaal gezet. Skiërs kunnen lawines veroorzaken. Er kunnen ook spontaan lawines ontstaan.
  • Niveau 3 - Aanzienlijk gevaar
  • De omstandigheden zijn deels slecht. Een enkele skiër of snowboarder kan al een lawine veroorzaken. Spontane lawines komen op steile hellingen regelmatig voor.
  • Niveau 4 - Groot gevaar
  • De omstandigheden zijn slecht, er is acuut gevaar. Het sneeuwdek is slecht gezet. Er ontstaan spontaan grote lawines. Buiten de pistes skiën wordt afgeraden.
  • Niveau 5 - Zeer groot gevaar
  • Heel uitzonderlijk. De omstandigheden zijn zeer slecht. Grote lawines tot in de dalen zijn mogelijk. Het skigebied zal meestal gesloten zijn.