Belangrijke dag voor Europees asielbeleid
Foto: Katrijn Van Giel
Het Europees Hof Justitie velt vandaag een arrest in de visumaffaire. 'Het asielbeleid in Europa staat op het spel', zegt Francken.

'Licht gespannen’ kijkt de staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) uit naar het arrest van het Europees Hof van Justitie (EHJ). Die moet vandaag volgende juridische vraag beantwoorden: zijn Europese lidstaten verplicht om een humanitair visum te geven aan mensen die asiel willen vragen als de gegronde vrees bestaat dat hun leven anders gevaar loopt?
De advocaat-generaal van het Europees Hof vindt van wel. Als de rechters vandaag zijn advies volgen, betekent dat volgens Francken het ‘einde van het Europees asielbeleid’. ‘Dan wordt onze grens verlegd naar al onze ambassades en consulaten in de wereld en kunnen miljoenen andere vluchtelingen zo naar Europa ­komen.’


‘De uitspraak van het Hof zou zeker een kentering voor het asielbeleid kunnen betekenen, een heuse ­paradigmaverschuiving zelfs’, zegt professor ­migratierecht Dirk Vanheule (UAntwerpen). ‘Volgt het Hof het advies, dan zou elk EU-land verplicht zijn om aan iedereen die het vraagt, waar ook ter wereld, een visum te geven, waarna die in dat land asiel kan vragen. Dan moeten Europese lidstaten niet langer alleen hun verantwoordelijkheid opnemen tegenover wie hier op eigen houtje is geraakt, maar tegenover iedereen die wil komen. Dat staat haaks op de Europese politiek van de voorbije veertig, vijftig jaar.’


Visumcode
‘De enige voorwaarde zou zijn dat mensen direct gevaar moeten lopen’, zegt Vanheule. ‘Een Syriër die naar Washington is gevlucht, zou dus geen visum meer kunnen eisen om naar België te komen, omdat hij ginds al veilig is. Geldt dat ook voor al die Syriërs die in Turkije, Libanon of Jordanië zitten? Zijn dat echt veilige landen? Lopen ze daar niet het risico om te worden teruggestuurd? Dat zal nog veel discussie opleveren.’

Wat het Europees Hof vandaag feitelijk moet doen, is de Europese visumcode interpreteren. De juridische discussie is namelijk tot bij het hoogste gerechtshof gebracht nadat enkele Syrische gezinnen (met succes) een beroep hadden gedaan op die code om legaal naar België te komen.

Wereldvreemd
‘Voor je het weet, draait dit weer uit op kritiek op wereldvreemde rechters. Maar voor hetzelfde geld nemen de rechters een origineler standpunt in en zeggen ze dat het EU-recht niet van toepassing is. Maar zelfs dan is het niet einde verhaal’, zegt Vanheule. ‘Dan is het wachten op de eerste Syriërs die naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens trekken. Dat neemt misschien een heel ander standpunt in.’

‘Europa kan de visumcode wijzigen en er expliciet inzetten dat ze niet voor asielzoekers is bedoeld. Of een systeem van georganiseerde humanitaire visa op poten zetten. Maar dan blijf je met discussies over individuele gevallen zitten. Eerlijk, ik weet het niet goed.’
Deze namiddag komt de Europese Commissie al met een gezamenlijk standpunt. Staatssecretaris Francken overweegt om de Belgische ambassades en consulaten in de buurlanden van Syrië voor enkele dagen te sluiten, tot de mist is opgetrokken.