Overzicht. De politieke oplossingen voor de graaicultuur
Foto: Photo News

De politieke partijen gooien alles op tafel na de mandatenstorm. Ze pleiten voor transparantie, plafonds en beperkingen in cumuls. Ook de nieuwe, verstrengde regels van de Vlaamse regering moeten het omzeilen van bestaande regels tegengaan. Een overzicht.

Vandaag stelt de Vlaamse regering met drie concrete maatregelen haar aanpak van de graaicultuur voor. Hoewel er in principe al regels bestonden, waren die omzeilbaar. ‘Bijklussers’ moeten zich voortaan aan de volgende drie regels houden:

  1. Maximum drie mandaten tegelijk cumuleren
  2. Maximum 205 euro vergoeding per mandaat
  3. Het totaalbedrag per mandaat moet worden aangegeven

Partij per partij

Open VLD, SP.A, N-VA en Groen maakten in alle graaicultuur-heisa de vergoedingen van hun mandatarissen bekend.

SP.A-voorzitter John Crombez stelde begin deze week een integriteitsplan voor dat volledig aansluit bij het plan dat de Vlaamse regering vandaag uit de doeken deed. De Vlaamse socialisten waren de eersten om na de ‘storm’ een concreet plan de wereld in te sturen.

Hoewel CD&V geen concreet voorstel op tafel heeft gelegd, is de partij wel duidelijk over enkele verwachtingen: de mandatenaangifte die reeds bestond moet worden uitgebreid naar alle mandaten met een publiek karakter. Betalingen moeten voortaan gebeuren aan natuurlijke personen en niet langer aan vennootschappen, zoals eerder wel mogelijk was.

CD&V-vicepremier Kris Peeters ging nog een stap verder. Elk bedrijf waarin de overheid een meerderheidsaandeel heeft, moet in de toekomst verplicht vrijgeven hoeveel zijn bestuurders verdienen.

Voor de N-VA kwam het eerste voorstel van Antwerps schepen Koen Kennis, die zelf onder vuur kwam te liggen voor zijn hoge loon. Mandaten schrappen, stelde hij voor. Alleen al door energie-intercommunales bijvoorbeeld samen te voegen zouden 300 van de 600 tot 800 mandaten verdwijnen.

De ideëen van Open VLD werden vertolkt door voorzitster Gwendolyn Rutten. ‘Wij zijn liberalen’, zei ze, ‘en gaan geen cumul van mandaten verbieden of een inkomstenplafond opleggen, maar we staan wel voor een transparant model’. Wie zijn mandaat of de vergoeding niet kan verantwoorden, ‘moet het maar niet opnemen’. De partij gaf de discussie ook een nieuwe wending. Het aantal Kamerleden moet volgens de partij verminderd worden van 150 naar 100. Ook de Senaat en provincies moeten afgeschaft worden, vindt de partij. Voor dat laatste kon Open VLD rekenen op steun van de N-VA.

Groen stelde vrijdag een plan voor dat nauw aansluit bij dat van SP.A, en dus ook de Vlaamse Regering. Het houdt in: een beperking van de vergoedingen, een cumulbeperking, transparantie van de intercommunales en het omzeilen van decretale regels onmogelijk maken door ‘fors te wieden in de wirwar van hybride structuren’. Net als CD&V vindt Groen dat de vergoedingen rechtstreeks betaald moeten worden aan natuurlijke personen, en niet langer aan vennootschappen.

Geen onbelangrijke partij met betrekking tot deze kwestie is de PVDA. Op haar nieuwjaarsreceptie werd dit jaar een plan voorgesteld tegen de graaicultuur. De partij benadrukt al langer dat wie een politiek mandaat heeft, geen betaald zitje in eender welke raad van bestuur kan innemen. Volgens PVDA kan een politicus die dat combineert nooit onafhankelijk oordelen.