Tijdens de Europese top in Malta hebben verschillende staatshoofden scherp uitgehaald naar de kersverse Amerikaanse president Donald Trump. Toch wil de EU de bruggen met de VS niet zomaar opblazen. Ook over de maatregelen tegen vluchtelingenstroom vanuit Libië werden knopen doorgehakt.

'We moeten de dialoog met de VS blijven aangaan', besloot de Maltese premier Joseph Muscat, die benadrukte dat er geen anti-Amerikaanse sfeer heerste tijdens de vergaderingen op de EU-top. 'Die dialoog aangaan betekent echter niet dat we moeten zwijgen als er algemene principes op het spel staan.'

Met die woorden is het duidelijk dat de Europese Unie haar sterke transatlantische relaties wil behouden. Maar dat bekent niet dat de 28 aanwezige staatshoofden hun kritiek onder stoelen of banken staken tijdens de top. 

Vooral de Franse president François Hollande sprong in het oog. Hij herhaalde dat het niet de bedoeling kan zijn dat Trump ‘vanuit zijn Amerikaanse stoel’ druk gaat zetten op de Europese Unie om sommige beslissingen sneller of helemaal niet meer te nemen.

‘De uitspraken van de Amerikaanse president over onder meer de vluchtelingenproblematiek zijn onaanvaardbaar’, zei Hollande. ‘Het kan niet zijn dat Trump ons de les spelt. Er is geen toekomst meer voor de relaties tussen de EU en de VS als die toekomst niet door gemeenschappelijke standpunten kan worden bepaald.’

Invloed en bescherming

Hollande stelt dat Hongarije en Polen, die zich meer achter het beleid van Trump scharen dan de andere EU-landen, misschien wel een sterk standpunt naar buiten dragen voor de publieke opinie, maar vindt dat vooral de EU als één blok naar voren moet komen op het internationale toneel. Afhankelijk zijn van de VS is absoluut te vermijden, benadrukt hij. ‘Wij kunnen bepaalde verbonden hebben of sluiten met de VS, maar we mogen hen niet als een soort externe bescherming beschouwen. Want wie weet wat Trump in ruil wil?’

‘In Frankrijk hebben wij een defensiebeleid. Wij vrezen niets...’, aldus de Franse president. ‘We moeten een Europese opvatting hebben voor onze toekomst. Anders zal er, volgens mij, geen Europa zijn en dus ook geen garantie dat elk land op zich een invloed kan uitoefenen in de wereldpolitiek.’

Twitter

Naast Hollande velde ook Dalia Grybauskaite, de president van Litouwen, een vernietigend oordeel over Trump en betrok daarbij de Britse premier Theresa May. Grybauskaite vond het onaanvaardbaar dat May en Trump de banden aanhaalden vorige week tijdens een bezoek van May in Philadelphia.

'Moeten dialoog met de VS aangaan'
Foto: AP

‘Tegengestelden trekken elkaar soms aan’, vertelde May daarover. ‘Ik geloof erin dat we een sterke, persoonlijke band kunnen uitbouwen in het licht van de Brexit.’ Ook na de kritiek van Litouwen bleef May bij haar standpunt. Nadat Gruybauskaite sneerde dat ze misschien een brug kon laten bouwen tussen Groot-Brittannië en de Verenigde Staten om altijd in verbinding te staan, antwoordde de Britse premier luchtig met ‘dat zal niet nodig zijn, wij communiceren bijna altijd via Twitter’.

Vluchtelingenstroom

Naast snedige kritiek op het beleid van Trump moesten ook enkele knopen worden doorgehakt in verband met de vluchtelingenproblematiek. De Europese leiders raakten het eens over hoe de vluchtelingenstroom vanuit Libië en andere Noord-Afrikaanse landen in te dammen. 

Enkele overeengekomen maatregelen om de instroom vanuit Libië te stoppen:

  • Investeren in veilige opvangkampen
  • Extra bewaking van de zuidelijke grenzen van het land
  • Ondersteuning van de kustwacht intensifiëren