Voortaan leeft elke Antwerpenaar 25 dagen langer
Bevoegd Antwerps schepen Nabila Aid Daoud met het nieuwe verkeersbord. Foto: frederik beyens

Vandaag rijd je met een vervuilende wagen de Antwerpse binnenstad niet meer binnen. De komende jaren volgen ook Mechelen, Brussel en Gent. De maatregel moet de luchtvervuiling temperen. Toch zal er meer nodig zijn.

In Europa hebben meer dan 200 steden een lage-emissiezone. Vandaag bijt Antwerpen de spits af. Voor de concrete modaliteiten kan u hier terecht. Grosso modo blijft de zone beperkt tot Antwerpen intra muros en een stuk op Linkeroever. Voor benzinewagens zijn de effecten beperkt. Wie met een oudere diesel rijdt, heeft een probleem.

Wat doet een LEZ?

Een lage-emissiezone heeft eigenlijk enkel effect op de uitstoot van fijn stof, het beperkt de uitstoot van stikstofdioxide of NOx niet of nauwelijks. Maar de zogeheten elementaire koolstofdeeltjes (EC) zijn sterk verbonden met het verkeer. Die kleine roetdeeltjes zijn ook het meest schadelijke voor de gezondheid.

De maatregel moet over vijf jaar de hoeveelheid fijn stof met 60 procent reduceren. Gezien de toenemende verkeersdrukte, uiten diverse wetenschappers daarover hun twijfel. Maar op zijn minst is de ambitie aanwezig. Baat het niet, schaden doet het zeker niet.

Volgens een studie van Transport&Mobilty, uitgevoerd op vraag van het vorige gemeentebestuur, zijn de gevolgen voor de gezondheid van de inwoners van de kernstad onmiskenbaar. Het onderzoeksbureau berekende dat elke Antwerpenaar (in de binnenstad) voortaan gemiddeld 25 dagen langer zal leven.

Wat brengt het op?

Niets, tenzij die 25 dagen extra. De invoering van zo’n LEZ kost de overheid alleen maar geld. De installatie van de slimme camera’s en het beheer van de databank van auto’s die de stad in mogen, valt voor Antwerpen duurder uit dan wat ze met eventuele boetes kan recupereren.

De gewone automobilist moet het meeste geld op tafel leggen. Wie de stad niet binnenmag, moet betalen of een nieuwe auto kopen. De kritiek dat de maatregel in wezen niet sociaal is, is daarom terecht. In de eerste plaats zijn de inwoners met een verouderde wagen de pineut. Zij hebben dikwijls niet meteen het geld om een nieuwe te kopen. Antwerpen investeerde nauwelijks in begeleidende maatregelen.

Zijn de grenzen niet arbitrair?

Absoluut. Transport&Mobility onderzocht verschillende zones. Eigenlijk is er geen enkel argument om de LEZ te beperken tot de binnenstad. Maar de uitbreiding naar de randgemeenten treft flink wat meer inwoners. Bovendien maakt het de handhaving een stuk moeilijker. De spoorweg, de Singel en de Ring vormen als het ware een fysieke barrière rond de stad. Daarbij kunnen de invalswegen makkelijk worden gecontroleerd. Tenslotte vreesde het onderzoek een toename van het sluipverkeer in de gemeenten rond Antwerpen.

De Ring valt niet onder het toepassingsgebied. Dat zou praktisch ook niet haalbaar zijn. Maar het spreekt voor zich dat deze autosnelweg door de stad voor flink wat vervuiling zorgt.

Volgen er nog andere steden?

Eigenlijk is de luchtkwaliteit in heel Vlaanderen beroerd. In 2018 volgen alvast Mechelen en Brussel, in 2020 komt ook Gent aan de beurt. De Antwerpse professor Roeland Samson (UA) pleitte eerder in dsAvond voor de installatie van een enkele lage-emissiezone in Vlaanderen waar overal dezelfde regels zouden gelden. De situatie waar in bepaalde steden vervuilende diesels mogen rijden en in andere steden niet, lijkt een beetje gek.

Toch zal dat niet voor morgen zijn. De verkopers van auto’s zouden ongetwijfeld juichen. Maar heel wat Vlamingen kunnen zich niet zo maar een schonere wagen veroorloven. De beperking van een LEZ tot de eigenlijke binnensteden maakt het mogelijk om tot aan de rand te blijven rijden en vervolgens het openbaar vervoer te nemen.

Is de LEZ de oplossing?

Neen. Het helpt, maar het lost de kern van het probleem niet op: de Vlaming rijdt te veel met de auto. De overheid moedigt dat autoverbruik ook op alle mogelijke manieren aan (bijvoorbeeld bedrijfswagen, lamentabel openbaar vervoer). De invoering van een LEZ heeft alvast de verdienste dat er meer wordt nagedacht over luchtvervuiling en dat de autogebruiker misschien een aantal alternatieven overweegt.