Vos: ‘Dit is ongezien in de geschiedenis van de EU’
Foto: carlo coppejans

Europakenner Hendrik Vos (UGent) is onder de indruk van de open brief van Donald Tusk. ‘Het is de eerste keer dat een Europees leider in die termen over de Verenigde Staten van Amerika spreekt.’

In een open brief aan de Europese regeringsleiders noemt Europees president Donald Tusk de Verenigde Staten een bedreiging voor Europa. Hij plaatst de VS zonder schroom in het rijtje met Rusland, China, Turkije en de radicale islam.

‘Dit is nieuwe dimensie’, stelt professor Vos. ‘In het verleden werd er over meningsverschillen met de VS - bijvoorbeeld over de oorlog in Irak - in diplomatieke taal gesproken. Of er werd gezwegen.’

‘Het is de eerste keer dat de Verenigde Staten een bedreiging voor Europa worden genoemd op het allerhoogste niveau.’

‘Dit is iets existentieels’

De brief van Tusk is volgens Vos een uiting van ‘een zeer grote bezorgdheid over de administratie van de VS’. ‘Dit gaat veel verder dan een meningsverschil. Dit is iets existentieels. Het is dan ook niet niets wat de VS over Europa zeggen. Als de Amerikanen pleiten voor extra brexits of spreken over het einde van de EU, rijst de vraag: hoe ver kan je gaan?’ Voor Donald Tusk is het duidelijk welletjes geweest.

Hengelen naar afspraakje met Trump

Dat Tusk dit zegt, toont volgens Vos dat hij zeker de expliciete steun van een aantal landen heeft, waaronder Duitsland. Tusk begint zijn brief ook met: ‘Ik deel een paar bedenkingen die de meesten van ons volgens mij delen’. Een interessante zin omdat ‘dit een indicatie is dat zijn brief op veel bijval zal kunnen rekenen’. ‘Maar anderzijds geeft Tusk er ook mee aan dat hij zich realiseert dat niet iedereen zich even resoluut tegen de politiek van Trump kant.’

‘De brief moet leiden tot consensus. Europa mag zich niet uit het verband laten spelen. Tusk zegt dat Europa geen speelbal mag worden, en dat is volgens mij een correcte zienswijze’, verduidelijkt Vos. Tusk hoopt volgens de professor ook te voorkomen dat verschillende landen hengelen naar een afspraakje met Trump.

Paria’s

‘Regeringen die toenadering zoeken met Trump zal Tusk waarschijnlijk proberen af te schilderen als paria’s. Het valt af te wachten hoeveel landen dit van plan zijn. Theresa May is een apart geval. Als alleen Hongarije toenadering zoekt, komt Tusk er gemakkelijk mee weg, als vijf of zes landen dat doen, wordt dat al moeilijker.’

Ondanks de straffe taal van Tusk ligt deze brief wel in de lijn van verwachting, vindt Hendrik Vos. ‘Tusk heeft zich altijd kritisch opgesteld tegen Poetin en heeft ook ruzie met de Poolse regering, die meer in lijn met de VS liggen.’

‘Spectaculaire veranderingen’?

Van de ‘spectaculaire veranderingen’ die Tusk aankondigt moeten we volgens Vos niet veel verwachten. ‘In Europa is dat heel erg moeilijk. Die spectaculaire veranderingen komen er meestal niet. Maar mochten sommige debatten - zoals de nood aan een Europese defensieplan - versneld worden, is dat al heel wat.’

Wist je dat je ook zonder abonnement elke maand 3 betalende  plus-artikels kunt lezen?

Meld je aan en lees gratis ›

Vul je e-mailadres en wachtwoord in