Elk jaar ontvangt koning Filip in het Koninklijk Paleis heel wat politici, bedrijfsleiders en andere hooggeplaatsten. De koning was opvallend uitgesproken. 'Het jaar 2016 zullen we ons altijd herinneren als het jaar waarin twee grote bevriende landen beslisten om hun beleid voortaan voornamelijk op zichzelf te richten.'

In zijn jaarlijkse toespraak voor de overheden van ons land heeft koning Filip dinsdag opvallend uitgesproken stilgestaan bij de gevolgen van de Brexit en de verkiezing van Donald Trump tot president van de Verenigde Staten. Zonder beide landen bij naam te noemen, stelde de vorst dat de VS en Groot-Brittannië hebben beslist hun beleid voornamelijk op zichzelf te richten.

'Dit staat haaks op hun eigen traditie van openheid en vrijgevigheid', aldus koning Filip. 'Het jaar 2016 zullen we ons voor altijd herinneren als het jaar waarin twee grote bevriende landen beslisten om hun beleid voortaan voornamelijk op zichzelf te richten', stelde koning Filip.

'Vertrouwen wordt niet hersteld door muren op te trekken'

Hij omschreef beide landen als 'wereldleiders, van oudsher bakens van democratie en vrijheid'. Met de keuze om de Europese Unie te verlaten en de verkiezing van Donald Trump 'lijken' de VS en Groot-Brittannië 'de loop van de geschiedenis om te willen keren - en dit staat haaks op hun eigen traditie van openheid en vrijgevigheid, van het aansluiten bij onze gemeenschappelijke droom en engagement'. Beide gebeurtenissen illustreren voor de vorst 'de algemeen heersende vertrouwenscrisis in de westerse wereld'.

De koning stond in zijn toespraak ook stil bij het belang van 'juiste, waarheidsgetrouwe en klare taal', bijvoorbeeld toen hij verwees naar de digitale revolutie en de nieuwe technologieën. 'We zullen er niet in slagen het vertrouwen te herstellen door de klok terug te draaien, vanuit een soort van utopisch, nostalgische gedachte. En ook niet door het optrekken van muren', waarschuwde koning Filip. 'We zullen er wel in slagen door duidelijk en naar waarheid te durven zeggen waar het op staat, en door samen concrete daden te stellen als antwoord op de uitdagingen van ons land en die van de rest van de wereld'.

Michel: 'Make America great again... zonder Europa gaat dat niet lukken'

Ook premier Charles Michel stond even daarvoor stil bij de Brexit en de politieke wendingen aan de overzijde van de Atlantische Oceaan. De Europese Unie staat volgens de eerste minister voor 'een beslissend moment', waarbij de eurozone verder moet integreren en samen uitdagingen aangaan. 'Lidstaten die niet mee willen, mogen ons niet tegenhouden', luidde het. 'Het is niet door muren in Europa te bouwen of door je economisch te isoleren dat je een oplossing dichterbij brengt'.

Europa moet voor de premier zelf het heft in handen nemen, 'zonder nostalgie of naïviteit, maar wel met voluntarisme'. 'De Verenigde Staten begaat een fout als het Europa de rug toekeert. Make America great again... zonder Europa gaat dat niet lukken', aldus Michel.

De premier verwees ook naar de invloed van 'het populisme en de cultuur van de angst, zelfs van haat', die velen volgens hem hebben onderschat. 'Harde boodschappen van 140 tekens hebben veel meer impact gehad dan we dachten', alludeerde de eerste minister op twitter. 'En die harde toonzetting heeft het democratisch debat geen deugd gedaan'.