Ook hulpverleners stellen dwang in vraag
Foto: Hollandse Hoogte // Irma Bulkens
België is een van de weinige Westerse landen waar psychiatrische patiënten tegelijk afgezonderd én vastgebonden worden, en ook nog medicatie krijgen die hen kalmeert. Dat zou verboden moeten zijn, zegt psychiater Chris Bervoets.

‘Afzondering en fixatie blijven nog een groot probleem in de geestelijke gezondheidszorg. Die dwangmaatregelen worden in de praktijk niet overal even professioneel toegepast. Vanuit patiënten en patiëntenverenigingen horen wij daar meer en meer ongenoegen over. Zij klagen de nutteloosheid van dergelijke maatregelen aan’, zegt de Vlaamse psychiater Chris Bervoets. Hij beaamt daarmee de vaststellingen van deze krant, zoals die uit de jongste inspectieronde van de Vlaamse psychiatrische ziekenhuizen naar boven kwam.

‘Tegelijk groeit ook het besef in de ziekenhuizen en bij hulpverleners dat dwang veel trauma kan veroorzaken en het herstel bemoeilijkt. Er ontstaat veel schuldgevoel op de werkvloer. Zeker jonge werknemers herkennen zich totaal niet meer in technieken die dateren uit de vorige eeuw. Daardoor ontstaat er ook spanning onder collega’s, wat daar weer aanleiding kan geven tot burnout.’

Daarom heeft de Hoge Gezondheidsraad, op vraag van de Vlaamse Vereniging van Psychiaters, vorig jaar in juni een advies hierover uitgebracht. Bervoets hield mee de pen vast.

‘Wij hebben, tot onze eigen verbazing ook wel, vastgesteld dat België een van de weinige Westerse landen is waar meerdere dwangmaatregelen tegelijkertijd worden toegepast: patiënten worden afgezonderd, én vastgebonden én ze krijgen medicatie om hen te kalmeren. Dat kan voor ons niet langer. Het blijkt een gedragslijn die vrij kritiekloos wordt toegepast. En dan vaak nog langer dan nodig is om het symptoom te bestrijden. Er bestaat geen beleidslijn, vanuit de overheid, die dit limiteert.’

Hoe een lang ingesleten praktijk ombuigen? Bervoets geeft toe: ‘Het is niet zo gemakkelijk. Het volstaat niet om de cijfers naar beneden te halen, of om andere technieken te leren om agressie te beheersen. We moeten naar de bron van de conflicten gaan: waardoor ontstaan die? En dan zie je dat het ook veel te maken heeft met de bejegening van de patiënten. Ik zeg niet dat er geen respect is tussen patiënt en individuele hulpverlener. De depersonalisering van patiënten zit meer ingebakken in de structuren: als je hen overlaadt met afdelingsregels, therapieregels en leefregels, dan kan het niet anders of niet iedereen zal zich daaraan kunnen aanpassen.’