'Beveiligingsagenten' die meewerken aan uitzettingen gebruiken te vaak geweld
Een uitwijzing van naar de Kaapverdische eilanden met een vlucht van Jetairfly werd afgeblazen omdat de veiligheidsagenten onterechte eisen stelden Foto: Belga
Private veiligheidsagenten draaiden er de voorbije jaren hun hand niet voor om bij terugdrijvingen van vreemdelingen het nodige geweld te gebruiken. Hun gebrek aan professionalisme loopt als een rode draad door de (weinige) inspectieverslagen.

Meestal komt het erop neer dat de security-agenten die de luchtvaartmaatschappijen inhuren de procedures totaal niet kennen en volgen, wat regelmatig tot een woordenwisseling leidt met de escorteurs van de luchtvaartpolitie. Maar de inspectie maakt zich ook veel zorgen over het lichtzinnig gebruik van dwang en geweld.

Omdat het aan regels voor private veiligheidsagenten ontbreekt, balanceren zij volgens de inspectie ‘op de rand van het wettelijke’, gaan ze er zelfs soms over, en kunnen zij geen enkele garantie geven ‘dat de verwijdering op een humane wijze’ gebeurt.

Over de rooie

Zo kon De Standaard het inspectieverslag van de uitzetting van Iraniër MD bekijken. Hij zou op 20 juni 2012 naar Istanbul worden gebracht met een lijnvlucht van Turkish Airlines. De escorteurs van de Belgische politiek krijgen hem met moeite op zijn stoel, maar de Turkse security gaat daarna over de rooie. Eerst duwt een agent een prop papier voor de mond van M. en plooit zijn lichaam naar voren.

Omdat de man gevaar loopt niet meer te kunnen ademen, grijpen de Belgische escorteurs in. Zij blijven aan boord tot de deuren sluiten. Ze zullen nog twee keer tussenbeide komen ‘wegens ontoelaatbaar gedrag’ van de Turkse veiligheidsagenten. Uiteindelijk beslist de piloot om de escorte af te breken. De Belgische agenten hebben duidelijk veel erger voorkomen. Maar wat als de Turkse agenten zo over de schreef waren gegaan als de deuren van het vliegtuig al gesloten waren?

 

Extra gordel

Ook veelzeggend is het verslag van een uitzetting naar de Kaapverdische eilanden in 2013 met een vlucht van Jetairfly. Daar werd afgesproken de man met maximale dwang aan boord te brengen door hem ‘te boeien aan de enkels en knieën met velcrobanden, hem de quick-releasegordel aan te doen, een pamper aan te brengen en een last minute boarding uit te voeren’. De veiligheidsagenten hadden echter nog een extra gordel bij zich. De politie weigert die te gebruiken, en gaat ook niet op de andere vragen in. Terecht, vindt de inspectie: de voorgestelde werkwijze gaat tegen alle regels in. Dwang moet proportioneel zijn, en de methode lijkt te veel op een 'verwijdering tot elke prijs’. Achteraf blijkt dat de 'beveiligingsagenten' niet over de nodige vergunningen beschikken. 

Cowboys

In april 2014 hebben de Dienst Vreemdelingzaken en de federale politie een nota opgesteld met afspraken over dwang bij terugdrijvingen. Daarin is  nogmaals benadrukt dat private veiligheidsagenten geen dwang mogen gebruiken zolang ze op Belgisch grondgebied zijn. Dit wil zeggen: tot de deuren van het vliegtuig sluiten. Toch blijft er volgens de inspectie ‘op zijn zachtst gezegd, een grijze zone’. Sindsdien zijn er nauwelijks nog inspectieverslagen opgesteld.

Hoogleraar criminologie aan de KU Leuven Stephane Parmentier wijst er wel op dat er een duidelijk onderscheid moet worden gemaakt tussen de professionele beveiligingsfirma’s, zoals G4S, en de obscure veiligheidsagenten die door sommige luchtvaartmaatschappijen worden ingeschakeld.‘Zij willen het allemaal zo goedkoop mogelijk organiseren, waardoor ze al eens schimmige firmaatjes inhuren om de klus te klaren. Naar de buitenwereld geven ze het signaal dat ze security ernstig nemen, in werkelijkheid zitten tussen die agenten veel voyous, avonturiers en cowboys.’