maandag 16 januari 2017 - Opinies
camera closecorrect Verwijs ds2 facebook gplus nextprevshare twitter video camera closecorrect Verwijs ds2 facebook gplus nextprevshare twitter video

De plaats van de aanslag, vorige week zondag, in Oost-Jeruzalem. afp

Niet met alle middelen

De beslissing om te stoppen met de column van Dyab Abou Jahjah volgt niet uit ‘politieke druk’, het gaat over iets veel fundamentelers, schrijft Karel Verhoeven.

Hoofdredacteur van deze krant.

Een krant hoort het nieuws te verslaan en niet het voorwerp te worden van berichtgeving. Tegen die gulden regel hebben we met tegenzin gezondigd, toen we vorige maandag aankondigden dat De Standaard na drie jaar stopt met de column van Dyab Abou Jahjah (DS 10 januari) . Die beslissing kreeg ruime weerklank. Abou Jahjah is een uitstekend columnist die tegen de haren in strijkt, hij is ook een polariserend symbool op het snijvlak van grote conflicten (links-rechts, autochtoon-allochtoon, Palestina-Israël). Omdat lezers blijven reageren, even passioneel voor als tegen, en omdat anderen in onze plaats speculeren over wat De Standaard heeft gemotiveerd, kom ik er vandaag op terug. Onder meer De Afspraak op vrijdag op Canvas beoefende hierover speculatieve journalistiek.

Ter herinnering: het begon vorige week zondag met een kort Facebookbericht van Abou Jahjah. ‘By any means necessary’ was zijn reactie op een aanslag in Oost-Jeruzalem, waarbij een Palestijn met een vrachtwagen inreed op Israëlische soldaten die gingen sightseeën. De dader en vier soldaten kwamen om, er vielen vijf zwaargewonden.

Burgerschap

Op talrijke fora en in veel lezersreacties is intussen gediscussieerd over hoeveel geweld gerechtvaardigd is in het verzet tegen een illegale bezetting. Dat is interessant en vergt nuance omdat de Israëlische bezetting structureel geweld is tegen alle internationaal recht in. Maar het leidt af van waar het voor De Standaard over gaat. Om het met een ander Engels spreekwoord te zeggen: you can’t have your cake and eat it. Ofwel betreed je de arena van het politieke debat, ofwel ga je verder op het pad van het gewapende verzet.

De spanning tussen Abou Jahjah de columnist en Abou Jahjah de activist zette zijn column de voorbije jaren altijd al op scherp. Maar de activist kaapt de taal van de columnist als de activist geweld legitimeert waar geen duidelijke grenzen aan zijn, als hij dat doet vlak na een aanslag waarbij de opdrachtgevers nog niet bekend zijn en waarbij de dader handelt zoals terroristen in Nice en Berlijn, als een obscure Palestijnse splintergroepering de aanslag vervolgens opeist, het martelarencollectief van Baha Alyan – genoemd naar een Palestijn die in 2015 in Jeruzalem drie Israëlische burgers op een bus vermoordde. Zo’n kreet (‘alle noodzakelijke middelen’) is geen lapsus, maar nauwelijks nog te onderscheiden van een oproep tot geweld. Zonder mededogen voor de mensen die pas zijn gestorven. Dan verzandt taal in een ethisch moeras.

Over geweld is geen dubbelzinnigheid mogelijk voor een schrijver die de krant aanstelt. Ook omdat de fel linkse columnist Abou Jahjah het radicale verzet bepleit. Origineelst voor het debat in De Standaard is hij wanneer hij ongeïntimideerd volwaardig burgerschap opeist voor alle burgers, ook de allochtonen. In Brussel (en in de rest van België) is daar een omwenteling voor nodig, radicaal maar democratisch, wars van alle vormen van racisme en neokolonialisme. In de nieuwe samenleving past iedereen zich aan, niet alleen de allochtonen. Abou Jahjah acht het niet uitgesloten dat geweld losbarst, maar pleit zelf voor vreedzaam verzet. Dat geweld is geen onrealistische inschatting. Wij blijven een verbijsterend gesegregeerde maatschappij. Toen Angela Merkel donderdag een eredoctoraat kreeg, hadden de universiteiten van Gent en Leuven een locatie uitgezocht te midden van de echte wereld, zeiden ze. De intellectuele en politieke fine fleur van Vlaanderen troepte samen in The Egg in Anderlecht. Buiten in de echte wereld alleen kleur, binnen in de ivoren toren alleen wit. De vraag is niet of maar hoe wij de salons openen.

Macht vs. pers

Dat die transitie woelig wordt, blijkt ook uit de weerstand die de boodschap van Abou Jahjah bij sommige lezers bleef oproepen. De kwaliteit van zijn betoog maakte het gemakkelijk om hen van antwoord te dienen. Een opinieredactie maakt haar keuzes niet op basis van de minste weerstand. De contestatie verminderde met de jaren, maar ook in de discussie in Nederland bleek dat vooral zij die hem niet lezen zich fel tegen hem kanten. De N-VA grijpt dat symbool aan. Sommige journalisten speculeren graag heroïsch over ‘politieke druk’ als een volgehouden aanval. In realiteit zijn het schimpscheuten. Hoogstens irritant. Deze krant heeft een dik vel. De onmin zal niet luwen nu Abou Jahjah hier geen columns meer schrijft, omdat ze niet draait om Abou Jahjah maar om de kritische koers die de krant vaart. Zoals Bart De Wever zich gisteren in De Zevende Dag liet ontvallen: ‘Ik ben nooit gelukkig met De Standaard.’ Het omgekeerde zou pas kwalijk zijn. Daar zijn geen bijsturingen over mogelijk. Tussen macht en pers moet het wringen.

Terug naar Abou Jahjah. De essentie is welke richting verzet moet uitgaan. Gewapend verzet heeft zijn plaats in de geschiedenis. Veel noodzakelijke veranderingen, zoals de strijd tegen de apartheid, vergden op een bepaald punt geweld. Maar zoals een lezer liet weten: ‘In essentie eindig je bij de tweedeling Malcolm X versus Martin Luther King, of Mandela in 1960 versus Mandela in 1994.’

Als we grondige maatschappelijke verschuivingen willen mogelijk maken voor echte integratie, met alle risico’s op instabiliteit onderweg, moeten we helder zijn over de grenzen die wij stellen aan geweld.

Sport
  1. Wout Van Aert komt zwaar ten val tijdens tijdrit, zijn Tour is voorbij
  2. Supercup is vuurdoop voor Felice Mazzu bij KRC Genk: “Ik verwacht een gemotiveerd KV Mechelen”
  3. Waasland-Beveren pikt overbodige Koita op bij AA Gent
  4. Michy Batshuayi lijdt met Chelsea in Japan eerste nederlaag van het seizoen
  5. Toptransfer in het hockey : Tom Boon, topaanvaller van de Red Lions, verlaat Racing voor Léopold
  6. Romelu Lukaku is “niet fit” voor duel tegen Inter, Antonio Conte zet druk voor komst van Rode Duivel
  7. Melbourne tot 2025 op de F1-kalender
  8. Venezolaan Rondon trekt naar Chinese club van Carrasco
  9. Olivier Deschacht mag zich bewijzen bij Zulte Waregem
  10. Einde verhaal: Cofidis laat Bouhanni ook thuis voor Vuelta
  11. Malinovskyi scoort meteen bij debuut voor Atalanta, Kabasele bijt in het zand tegen Ajax
  12. Turijnse politie haalt voormalige topspits David Trezeguet dronken van achter het stuur: “Opvliegend en onrespectvol”
  13. Hij rijdt rond in de Tour met twee gebroken ribben, maar Michael Woods denkt niet aan opgeven: “Ik zat er op mijn gemak”
  14. US Open verhoogt prijzengeld naar recordhoogte, gewoon meedoen levert al een flinke buit op
  15. Medisch bulletin Tour de France: weinig kleerscheuren na eerste Pyreneeënrit
  16. Buffalo’s mogen van Uefa alsnog Europees spelen na schorsing KV Mechelen
  17. Wout Van Aert nam snipperdag met oog op tijdrit: “Als je in de Tour bent, moet je keuzes maken”
  18. Even slikken: Belgische voetbalbond draait op voor serieuze som onderzoekskosten in matchfixingdossier
  19. Vuelta-winnaar Simon Yates slaat toe in eerste bergrit, klassementsrenners gunnen elkaar extra-rustdag