Donderdag kreeg Duitse bondskanselier Angela Merkel van de universiteiten van Leuven en Gent een eredoctoraat in Brussel. Een uitzonderlijk gebeuren. Wij volgden de uitreiking en haar toespraak op de voet.

Angela Merkel: ‘Kracht putten uit alle verwezenlijkingen van Europa in voorbije decennia' 

‘Het is een zeer bewogen moment voor mij,’ begon Angela Merkel aan haar toespraak. ‘Ze zeiden net dat ik me dit dertig jaar geleden niet had kunnen inbeelden. Maar dertig jaar geleden hebben we ook gezien hoe het ondenkbare mogelijk is,’ zei de bondskanselier, met verwijzing naar de val van de Berlijnse muur. ‘Vandaag lijkt dat soms anders, maar ik blijf geloven.’

‘Het is voor mij een grote eer om dit eredoctoraat in ontvangst te nemen. Uit de grond van mijn

‘Europa, dat bent u. Dat zijn wij allemaal’
Foto: REUTERS

hart wil ik jullie bedanken,’ richtte Merkel zich tot de rectoren, Herman Van Rompuy en ook onze premier, Charles Michel. ‘Duitsland en België zijn voorbeelden van vrijheid en verbinding.’

‘Na twee wereldoorlogen, heeft de Europese natie de hand gereikt aan Duitsland. Het is daarom dat we vandaag in vrede, vrijheid en stabiliteit op dit continent samenleven. België speelde daarin een bijzonder significante rol.’

‘Als we vandaag zien dat Europa het niet goed doet, moeten we terugdenken aan alle verwezenlijkingen van de voorbije decennia. En daar moeten we kracht uit putten,’ aldus een dankbare Merkel. ‘Wat geeft, geeft, en wat niet geeft, is een les.’

Europa en de wereld

‘De wereld rondom ons blijft zich ontwikkelen,’ aldus Merkel. ‘Als we ons bewustmaken van de veranderingen, als we proberen begrijpen waarom bepaalde dingen gebeuren, kunnen we verder. Alle regio’s zijn ook anders te benaderen,’ benadrukte Merkel verder, met als voorbeelden Jordanië, Libanon, Marokko en nog andere landen. ‘Het is naïef om te geloven dat de ontwikkelingen in landen buiten de Schengenzone geen invloed zullen hebben op de ontwikkeling van Europa.’

Merkel benadrukte ook dat de ‘Europese droom’ niet mogelijk is zonder ook rekening te houden met de gebeurtenissen in de rest van de wereld. ‘Mensen zijn trots op hun nationale waarden en normen. Maar we moeten de meerwaarde van diversiteit ook leren begrijpen. Europa moet leren meer verantwoordelijkheid op te nemen in de wereld.’

Vluchtelingencrisis

Merkel bedacht verder dat Europa voor de grootste crisis in de geschiedenis staat. Ze noemde de Brexit een voorbeeld daarvan. ‘We moeten rekening houden met die veranderingen, en de kloof weer dichten,’ zei ze.

‘We moeten bereid zijn compromissen te sluiten als de voordelen groter zijn dan de nadelen. Een compromis zal nooit gemakkelijk zijn, maar we hebben ze nodig. We hebben een gezamenlijke Europese aanpak nodig.’

‘We willen ons niet laten leiden door mensensmokkelaars en illegale migratie. Maar we hebben daarvoor een terugkeerbeleid nodig voor mensen die geen recht op verblijf hebben,’ verwees Merkel terug naar een gezamenlijke aanpak. ‘En wat we niet mogen vergeten is dat er ook mensen zijn die een humanitair recht hebben om hier te verblijven.’

‘Studenten: ga in dialoog’

Ook voor de studenten had de bondskanselier een boodschap. ‘Studenten moeten begrijpen dat de verbondenheid vandaag niet vanzelfsprekend is. Ze moeten er niet elke ochtend dankbaar voor zijn, maar ze zijn groot geworden in een unieke periode van vrijheid en stabiliteit.’

‘Europa, dat bent u. Dat zijn wij allemaal,’ zei ze verder, voor ze opriep tot meer dialoog en uitwisseling tussen studenten wereldwijd. ‘Iedereen heeft andere ideeën en daardoor ontstaat er interactie. Europa is niet enkel politiek, het is ook een uitwisseling van mensen en verantwoordelijkheden.’

An De Paepe: ‘En dan die drie woorden: “Wir schaffen das”’

‘U bent al jaren de machtigste politica ter wereld,’ zei rector An De Paepe van de Universiteit Gent. ‘Als iemand u dit dertig jaar geleden voorspeld had, had u dit afgedaan als absurd. Maar het onwaarschijnlijke is realiteit geworden,’ aldus De Paepe. ‘Het is onwaarschijnlijk dat wij een gezamenlijk eredoctoraat uitreiken. Maar vandaag gebeurt het, voor het eerst in onze geschiedenis. Niet toevallig hebben wij voor een Europese sterkhouder gekozen.’

Over de locatie in Brussel wist An De Paepe te benadrukken dat de keuze niet vrijblijvend was.

‘Europa, dat bent u. Dat zijn wij allemaal’
Foto: EPA, rr

‘We mogen niet terugplooien op onszelf,’ aldus De Paepe, ‘en geloven in het idee dat Brussel een “hellhole” is geworden’. ‘Ook via een eredoctoraat kan je de ivoren toren afweren.’

‘Het dieptepunt in de recente geschiedenis van ons land was het gebrek aan antwoord op een humanitaire crisis. De drie woorden die u gebruikte hebben toegedragen tot een maatschappelijk debat en de overtuiging dat we deze complexe opdracht samen aankunnen,’ zei De Paepe over het vluchtelingenbeleid van Merkel.

Rik Torfs: ‘Een biertje in een verscheurd Duitsland’

Rector van de KU Leuven Rik Torfs ging wat verder terug in de tijd, met verwijzing naar de onderwijskeuzes van Merkel. ‘Het onderwijs had uw beroepswereld kunnen worden, maar u koos een ander pad.’ ‘Geschiedenis is niet enkel een kwestie van grote plannen en ervaringen,’ aldus Torfs verder.

Torfs verwees ook naar de tijden van een verscheurd Duitsland. ‘Een biertje drinken met onbekende mensen uit het westen was voor u ook geschiedenis. Het ging nog niet om landen die herenigd zouden worden,’ zei Torfs.

‘U wist nog niet welke politieke weg u zou kiezen. We mogen daarom nooit de wonderlijke krachten van die dagen vergeten. Wonderlijk was de wending ook voor u, al kon u in de verste verte niet vermoeden dat u de geschiedenis zelf mee zou bepalen.’

Ook Torfs benadrukte dat de drie woorden van Merkel niet snel vergeten worden. ‘Martin Luther King Jr. had een droom. Nelson Mandela stapte uit een poort en groette de mensen. Ik geloof dat u zich nog wat jong en bescheiden voelt om bij dit rijtje te horen. Met die drie woorden maak je veel kans.’

Geert Bourgeois: ‘Varietate concordia’

‘Vandaag mogen we in een ontspannende sfeer samen zijn. Dit eredoctoraat dient als onderscheiding voor Merkels diplomatieke inspanning voor de opbouw van Europa,’ zei Geert Bourgeois. Eind vorig jaar hebben wij onze visie voor de toekomst van Europa uitgeschreven,’ aldus Bourgeois. ‘Varietate concordia,’ zei hij verder, het Europees motto waar ook Merkel achter staat.

Premier Charles Michel: ‘Een voorbeeld van generositeit en menselijkheid’

‘Laten we vrijheid durven,’ zei Merkel in haar eerste toespraak als bondskanselier in het parlement. Een uitspraak van twaalf jaar oud, wist onze premier Charles Michel, maar meer relevant dan ooit. ‘Vrede en welvaart lijken vandaag nog steeds vanzelfsprekend, maar als we vrijheid niet durven dan gaat ook vrede en welvaart verloren,’ zei de premier. Met die woorden stelde hij bondskanselier Merkel voor, donderdagnamiddag in Brussel bij de uitreiking van haar eredoctoraat. ‘Omdat zij een voorbeeld is van generositeit en menselijkheid in tijden van toenemende polarisering.’

‘De opkomst van populisme en protectionisme bedreigt simpelweg onze vrijheid,’ zei premier Michel verder. ‘U hebt zich altijd verstandig getoond van een bond, van rechten en plichten, en dat heeft zeker te maken met uw eigen geschiedenis,’ richtte hij zich verder tot de bondskanselier. ‘Als jonge vrouw hebt u de oprichting van de Berlijnse muur meegemaakt. Na twee vreselijke oorlogen werd uw vrijheid en die van anderen ingeperkt.’

‘Enkel samen kunnen we onze vrijheden verdedigen met hand en tand,’ aldus de premier. ‘Meer dan ooit moeten we tonen dat we in staat zijn onze fundamentele vrijheden te verdedigen. Alleen in een vrij Europa kan er vrede en welvaart zijn voor onze medeburgers.’

Wist je dat je ook zonder abonnement elke maand 3 betalende  plus-artikels kunt lezen?

Meld je aan en lees gratis ›

Vul je e-mailadres en wachtwoord in