Wat u moet weten over de stille moordenaar asbest
Foto: luc daelemans
De strijd tussen asbestslachtoffers en het bedrijf Eternit, dat de schadelijke stof vroeger verwerkte in zijn producten, duurt voort. Hoe gevaarlijk is 'de stille moordenaar' en wat kan je er tegen doen?

Françoise Vanoorbeeck was 66 toen ze in 2000 stierf aan longvlieskanker. Ze woonde jarenlang in de schaduw van het bedrijf Eternit in Kapelle-op-den-Bos, dat asbestproducten vervaardigde. Na de dood van de vrouw, werden ook verschillende andere gezinsleden getroffen door de ziekte, die rechtstreeks gelinkt wordt aan het inademen van asbestvezels. In 2011 veroordeelde de rechter Eternit tot het betalen van 250.000 euro schadevergoeding. De rechter sprak van ‘ongelooflijk cynisme van Eternit’ dat ‘uit winstbejag de wetenschap opzijgeschoven heeft’. Het bedrijf gaat nu in beroep tegen de uitspraak, wat tot ophef leidt bij de slachtoffers. 

Asbest is nog alomtegenwoordig in de Belgische huizen en wordt nog steeds geproduceerd. ‘België heeft een historische band met asbest’, zegt Pieter Martens, preventie-ingenieur bij Fedris, het Federaal agentschap voor beroepsrisico’s.

1. Waarom is asbest een stille moordenaar?

Asbest is een product dat gebruikt werd als isolator of als brandwering. Maar de vezels die vrijkomen bij dat product kunnen kanker veroorzaken.

‘Als mensen de vezels inademen blijven deze plakken aan het longvlies. Pas na verloop van tijd, soms dertig tot veertig jaar, vormt zich dan een tumor. Maar eigenlijk weten onderzoekers nog niet precies waarom de tumor zich dan ontwikkelt’, zegt professor dokter Paul Van Schil, diensthoofd en hoogleraar thoraxchirurgie aan het Universitair Ziekenhuis Antwerpen.

2. Is er een behandeling tegen asbest?

‘Er is helaas geen behandeling tegen asbest’, zegt professor Van Schil. ‘Als de vezels eenmaal in het lichaam zitten is er niets meer aan te doen. Het is ook niet bewezen dat we patiënten beter kunnen helpen als we er vroeg bij zijn, omdat de incubatietijd zo lang is.’

De prognose bij longvlieskanker is erg slecht. ‘Zelfs met behandeling overleeft een doorsnee patiënt maar een jaar. Opereren is vaak heel moeilijk, omdat we niet met een netjes afgebakende tumor te maken hebben, maar met kankercellen die langs het longvlies heen groeien’, zegt professor Van Schil.

3. Wat te doen bij asbest in je huis, schoorsteen of tuinwoning?

‘In België geldt geen verplichting tot verwijdering van asbest’, zegt preventie-ingenieur Pieter Martens. ‘Je kan op het internet nagaan waar asbest allemaal kan zitten in je huis. Wat vooral belangrijk is, is om het product niet te beschadigen.’ Als asbest beschadigd wordt komen de vezels namelijk vrij. ‘Mensen kunnen asbest ook natmaken, dan kunnen de vezels niet rondvliegen.’

Hoe complexer de structuren zijn waarin het asbest verwikkeld zit, hoe moeilijker om het zelf weg te halen. Bij niet-hechtgebonden asbest, waarbij de vezels los zitten, moet men het altijd laten verwijderen door een erkende asbestverwijderaar.

Bij hechtgebonden asbest, waarbij de vezels stevig vastzitten, moet men de staat van het asbest nagaan. Indien het in goede staat is, kan men het asbest -mits men de nodige voorzogmaatregelen neemt - zelf verwijderen. ‘Draag uit voorzorg altijd een goed afgesloten masker en een overall. Verpak het asbest zeker tweemaal voor het weg te brengen’, vervolgt Martens.

Verpakt asbest mag afgevoerd worden naar een containerpark. Bij de meeste containerparken kan men met een beperkte hoeveelheid asbest gratis terecht. Maar het best is om vooraf te informeren bij de intercommunale of de milieudienst van de gemeente.

4. Waarom zijn er nog zoveel huizen met asbest in België?

‘België kent een lange geschiedenis met het product’, zegt Pieter Martens. 'Asbest werd vaak gebruikt in huizen als isolatiemateriaal of brandwerend middel. Het was goedkoop en technisch erg goed’. Aangezien een huis een lange gebruiksduur heeft, is het product vandaag nog in veel huizen te vinden. Voorzichtigheid bij de afbraak is geen overbodige luxe. 

Wist je dat je ook zonder abonnement elke maand 3 betalende  plus-artikels kunt lezen?

Meld je aan en lees gratis ›

Vul je e-mailadres en wachtwoord in