Geen Europees akkoord over toetredingsonderhandelingen met Turkije
De Turkse president Erdogan Foto: AP

De lidstaten van de Europese Unie zijn het niet eens geraakt over een gemeenschappelijke verklaring over de toetredingsonderhandelingen met Turkije. Oostenrijk blokkeerde de verklaring omdat het land enkel genoegen wou nemen met een complete bevriezing van de onderhandelingen met Ankara. De overige lidstaten hoeden zich enkel voor een totale breuk.

De ministers bevoegd voor Europese Zaken bogen zich over een ontwerpverklaring over de uitbreiding. Het debat werd volledig gedomineerd door de onderhandelingen met Turkije. Die staan onder druk sinds de mislukte coup van juli dit jaar. Zo pleitte een ruime meerderheid in het Europees Parlement drie weken geleden nog voor een bevriezing van de onderhandelingen omwille van de ‘disproportionele’ repressie vanwege het regime van president Recep Tayyip Erdogan.

Zo ver willen de meeste lidstaten niet gaan. Enkel Oostenrijk hamerde erop dat de hardhandige aanpak van media en oppositie in Turkije beantwoord moet worden met een officiële bevriezing van de gesprekken. ‘Eén lidstaat schoof het woord bevriezen naar voren, maar dat voorstel kreeg geen steun van een brede meerderheid van de lidstaten’, concludeerde de Slovaakse buitenlandminister Miroslav Lajcak, die de vergadering van de Europese ministers leidde.

‘Betreurenswaardig’

De Belgische minister Didier Reynders vindt het ‘betreurenswaardig’ dat de lidstaten geen gemeenschappelijke verklaring konden goedkeuren. Met Nederland had ons land gepleit voor een formulering die duidelijk maakte dat er in de huidige omstandigheden geen nieuwe onderhandelingshoofdstukken geopend kunnen worden, maar dat kon Oostenrijk niet over de brug halen. Nochtans is er eigenlijk al ‘een feitelijke stopzetting’ van de gesprekken, zo voerde Reynders aan.

Op zijn beurt bestempelde eurocommissaris voor Uitbreiding Johannes Hahn het hele debat als ‘kunstmatig’. ‘We hebben sinds de mislukte staatsgreep geen echte toetredingsonderhandelingen meer gehad. En dat zie ik de komende maanden ook niet gebeuren.’ De toetredingsonderhandelingen met Turkije tellen 35 hoofdstukken. Sinds de start in 2005 zijn er gesprekken gestart over 16 hoofdstukken. Over slechts één hoofdstuk zijn de onderhandelingen inmiddels afgerond.

Bij gebrek aan unanimiteit presenteerde Lajcak dan maar een verklaring die de steun kreeg van de 27 overige lidstaten. Daarin wordt voor het eerst officieel bevestigd dat de EU in de huidige omstandigheden geen nieuwe hoofdstukken in de toetredingsonderhandelingen zal openen. Nochtans hadden de Europeanen dit voorjaar in het kader van het vluchtelingenakkoord met Turkije nog nieuwe impulsen voor het al langer slabakkende toetredingsproces beloofd.

Maar een openlijke breuk met Ankara wensen de meeste lidstaten dus niet. De deal met Turkije heeft de vluchtelingenstromen naar Griekenland fors verminderd en het land blijft ook in veiligheidskwesties een belangrijke partner. Zo lijdt ook Turkije onder terreuraanslagen. ‘We mogen in deze moeilijke momenten de deur niet dichtslaan’, zei de Duitse staatssecretaris Michael Roth. Hij sprak niettemin van ‘een duidelijk signaal’, ook voor ‘de Turkse burgers die onze waarde delen’.