Risico op kindersterfte hoger op piekdagen fijn stof
Foto: bdw
Fijn stof veroorzaakt niet alleen schade op lange termijn. Op piekdagen is ook het risico op kindersterfte hoger.

Het is koud buiten en dus hebben we weer prijs. Het fijn stof in de lucht ligt op sommige plaatsen alarmerend hoog. Dinsdagochtend bedroeg de gemiddelde concentratie van de zogenaamde PM10-deeltjes in Vlaanderen zelfs 57 microgram per kubieke meter. Ook in Brussel werd de Europese drempel van 50 microgram per kubieke meter overschreden. Dat blijkt een reëel gevaar voor de gezondheid, zelfs een kwestie van leven en dood. Niet alleen op de lange termijn maar ook op de piekdagen zelf. Het risico op kindersterfte verhoogt, net als het gevaar dat bij patiënten met een transplantatielong de afstoting wordt ingezet. Dat blijkt uit onderzoek van Hans Scheers, die zopas zijn doctoraat over de gezondheidseffecten van fijn stof aan de KU Leuven heeft verdedigd.

Onder begeleiding van de professoren Benoit Nemery (KU Leuven) en Tim Nawrot (UHasselt) analyseerde Scheers de data van 2.382 Vlaamse kinderen jonger dan één jaar. Ze zijn tussen 1998 en 2006 aan diverse oorzaken overleden (uitgezonderd ongevallen). De onderzoekers legden de data van de sterfgevallen naast de postcode van de kinderen en de gegevens van nabije meetstations voor luchtkwaliteit. Resultaat: de kans dat een kind op de leeftijd van 1 week tot 4 weken oud overlijdt, is liefst 74 procent hoger op dagen waarop de Europese drempelwaarde van 50 microgram fijn stof per kubieke meter overschreden wordt. Dagen zoals deze dinsdag, dus.

‘Dat wil niet zeggen dat de kinderen enkel en alleen door het fijn stof om het leven zijn gekomen’, zegt Scheers. ‘Het fijn stof blijkt veeleer een trigger voor het overlijden te zijn. Bij de overleden kinderen gaat het voor een groot deel om baby’s die al verzwakt waren, bijvoorbeeld door complicaties bij de geboorte of door chromosomale afwijkingen. Maar dat neemt niet weg dat volgens onze berekeningen 43 procent van de kinderen niet was overleden als op de dag van hun overlijden de concentratie fijn stof onder de Europese drempelwaarde van 50 microgram fijn stof per kubieke meter had gelegen.’

Opmerkelijk: het fijn stof in de buitenlucht lijkt op zuigelingen in de eerste week na de geboorte minder effect te hebben dan in de weken daarna. Volgens Scheers is dat zeer waarschijnlijk toe te schrijven aan het feit dat zeer jonge kinderen voornamelijk binnen (in het ziekenhuis) verblijven en minder blootgesteld worden aan vervuilde buitenlucht dan de iets oudere baby’s.