De negen momenten van Fidel Castro
Castro en Che Guevara in de jaren 60. Foto: AFP

Op zijn 26ste is Fidel Castro al geen nobele onbekende meer. Hij is een linkse studentenleider en schrikt er niet voor terug om de wapens op te nemen. Met de bestorming van de Moncada-kazerne begint de carrière van de Cubaanse leider pas echt. Een overzicht in negen sleutelmomenten.

1. Aanval op de Moncada-kazerne (1953)

Amper 26 is Fidel Castro als hij voor een van de cruciale momenten van zijn leven staat, maar op dat moment is hij al lang geen nobele onbekende meer. Hij is berucht als een linkse studentenleider, met grote haat tegen de Amerikaanse bemoeienissen op het eiland, die er niet voor terugschrikt om de wapens op te nemen. De militaire coup van de rechtse generaal Fulgencio Batista een jaar eerder is de druppel. Hij pleegt samen met gelijkgezinden een aanval op de Moncada-kazerne helemaal in het oosten van het land. Het wordt een groot fiasco waarbij veel doden vallen. Castro zelf kan ontsnappen in de bergen van de Sierra Maestra. Uiteindelijk wordt hij gevat en veroordeeld tot 15 jaar gevangenis. Hij spreekt de historische woorden ‘la historia me absolverá of ‘de geschiedenis zal mij vrijspreken’.

De negen momenten van Fidel Castro
Juli 1953, Castro wordt ondervraagd door kolonel Chabiano, commandant van de Moncada-kazerne, politiechef Jose Izquierdo, luitenant Sama en luitenant Lavastida na de mislukte aanval op de kazerne. Foto: BELGAIMAGE

2. De ontmoeting met Che (1955)

De negen momenten van Fidel Castro
Che Guevara en Fidel Castro. Foto verspreid op 8 januari 1959. Foto: Belga

Een jaar later wil het regime van Batista zich populair maken door Castro vrij te laten. Het blijkt een zware vergissing want meteen vlucht hij samen met zijn broer Raúl en enkele vrienden naar Mexico om de revolutie voor te bereiden. Fidel ontmoet er Che Guevara van wie hij zwaar onder de indruk is. Met een bootje varen ze terug naar Cuba voor de start van de ultieme strijd.

3. De Cubaanse revolutie (1959)

Alweer wordt de Sierra Maestra hun uitvalbasis. Met luchtbombardementen zet Batista de grote middelen in. De aanhang voor de guerrilla wordt elke dag groter. De president beslist om de benen te nemen. De weg voor Castro ligt open. Op 1 januari 1959 maakt hij zijn ‘blijde intrede’ in Havana. De Cubaanse revolutie is een feit.

4. Vrienden uit Moskou (1960)

Castro trekt de macht beetje bij beetje naar zich toe. Zijn beleid wordt almaar communistischer van aard. In volle Koude Oorlog sluit hij vriendschap met de vijand van zijn vijand: de Sovjet-Unie. Met Nikita Chroesjtsjov kan hij het bijzonder goed vinden. Terwijl de relaties met de Amerikanen erg verslechteren en er een embargo komt, ruilt Havana met Moskou suiker voor olie.

5. De invasie van de Varkensbaai en de raketcrisis (1961 en 1963)

Met de steun van Washington voeren contrarevolutionairen een aanval uit op de Varkensbaai in een poging om het regime omver te werpen. Het wordt een pijnlijke mislukking die Castro alleen maar sterker maakt. De Verenigde Staten maken zich grote zorgen over de communisten in hun achtertuin. Als Chroesjtsjov raketten op het eiland plaatst, is de crisis compleet en staat de wereld even oog in oog met de nucleaire apocalyps. Buiten Fidel om bereiken Chroesjtsjov en president John F. Kennedy toch een akkoord. De raketten verdwijnen weer.

De negen momenten van Fidel Castro
Castro overschouwt de invasie van Varkensbaai vanuit een tank. Foto: AP

6. Hoog religieus bezoek (1998)

De negen momenten van Fidel Castro
Johannes Paulus en Castro. Foto: AP

Dat Castro met de jaren milder wordt, is duidelijk als hij paus Johannes Paulus II uitnodigt voor een historisch bezoek. Hij had geloof altijd achterlijk genoemd en zag de katholieke Kerk als een kapitalistische instelling. Dat terwijl de Kerk net erg populair geworden was op het eiland, zeker in de moeilijke tijden die aanbraken na de val van de Sovjet-Unie in 1989. De Kerk was ook altijd een belangrijke dissidente stem op het eiland. Enkele dagen na het bezoek van de paus, die zich kritisch uitliet over de mensenrechten, liet Castro tientallen politieke gevangenen vrij.

7. Hoog Amerikaans bezoek (2002)

In de dagen dat de Amerikaanse president Jimmy Carter van 1977 tot 1981 aan de macht was, was er sprake van een détente tussen de vijanden. Dat net hij de eerste Amerikaanse president was die in Havana landde sinds de Cubaanse revolutie, was geen toeval.

De negen momenten van Fidel Castro
Carter en Castro in 2002. Foto: REUTERS

8. Ziekte en oude dag (2006)

Met de gezondheid van Fidel gaat het stilaan achteruit. Er duiken foto’s op van een zieke leider, soms met de nieuwe vriend en zielsverwant, Hugo Chávez, die zich enkele jaren later zelf voor kanker zal laten behandelen op het eiland. Venezuela heeft de Sovjet-Unie vervangen als ideologische bondgenoot en financier.

9. De overdracht van de macht (2008)

Na jaren geruchten en speculaties over zijn dood, beslist Fidel uiteindelijk om de macht over te dragen aan zijn broer Raúl. Hij duikt nog regelmatig op, maar almaar minder. Zo horen de Cubanen helemaal niets van hem bij de historische dooi in de relaties met de VS in 2014.

De negen momenten van Fidel Castro
Raúl Castro kondigt de dood van zijn broer aan op televisie. Foto: AFP