Creativiteit als motor en ziel van een stad
Foto: deFilharmonie
De identiteit van een stad draait vandaag niet meer rond industrie, handel of vervoer. Door de globalisering en de concurrentiestrijd die daarmee gepaard gaat, moeten onze steden noodgedwongen op zoek naar alternatieven. Oude beproefde systemen laten het afweten en ‘out of the box’ denken is de nieuwe standaard voor het creëren van economische meerwaarde.
Dossier aangeboden door deFilharmonie.

Voor het eerst in de geschiedenis is economische groei niet meer afhankelijk van technologische vernieuwing, betere locaties of strakkere productieprocessen, maar des te meer van de ontwikkeling en creativiteit van de menselijke geest.

In zijn boek ‘Cities in Civilizations’ had Peter Hall het in 1998 al over gouden tijden voor innovatieve steden en ook een Engelse denktank lanceerde het concept van ‘de creatieve stad’. Maar sinds Richard Florida zijn bestseller ‘De opkomst van de creatieve klasse’ publiceerde in 2002 hebben vele steden en stadsbesturen wereldwijd het concept van de creatieve klasse omarmd.

De creatieve klasse

Met de creatieve klasse verwijst Florida naar de beroepsbevolking die innovatieve arbeid verricht, zoals o.a. ontwerpers, wetenschappers en kunstenaars. Een groep die een steeds groter percentage van de wereldwijde beroepsbevolking omvat en een belangrijke rol speelt in de stedelijke ontwikkeling. Terwijl mensen zich vroeger in de nabijheid van een bedrijf vestigden, is de aanwezigheid van een creatieve klasse binnen een stad vandaag één van de belangrijkste voorwaarden voor bedrijven om er zich te vestigen.  

Op zoek naar de ziel van een stad

Florida: “Elke stad heeft een ziel, die absoluut uniek is  en een grote invloed heeft op het welbevinden van zijn inwoners. Dat welbevinden wordt, naast persoonlijke relaties en werk, voor een groot deel bepaald door de plaats waar iemand woont en de community waar hij of zij deel van uitmaakt. Daarom is het zo belangrijk dat steden inzetten op community-projecten en op een rijk creatief en cultureel aanbod dat kadert binnen de historische context van een stad. Zo creëer je een open, actieve en diverse samenleving met stevige lokale wortels.”

Creatieve, innovatieve steden

Overtuigd van Florida’s theorie, doen steeds meer steden grote inspanningen om hun stad aantrekkelijker te maken voor creatievelingen en bouwen centra die cultuur, kennis en ontspanning integreren binnen het stadsbeeld. Een mooi voorbeeld daarvan is de Elbphilharmonie Plaza in Hamburg, die op 7 november 2016 werd geopend. Elbphilharmonie Plaza is een gebouwencomplex op de rechteroever van de Elbe. Het werd bovenop een historisch pakhuis gebouwd, waar vroeger cacao, thee en tabak werd opgeslagen. Het nieuwe complex omvat o.a. een hotel, appartementen, concertzalen, een café, en een souvenirwinkel. Net als het concert- en congrescentrum in Antwerpen heeft de Elbphilharmonie met het NDR Sinfonieorchester, een orkest in residentie. Maar in groot contrast met het complex in Hamburg, werd zowel het veel kleinere budget als de beduidend kortere deadline tot de opleverdatum in Antwerpen wel gerespecteerd.

Diepe wortels in het Antwerpse culturele leven

Het nieuwe concert- en congrescomplex van het Elisabeth Center Antwerp heeft alle troeven om een belangrijke plaats in te nemen binnen het sociale en culturele leven van Antwerpen. Gelegen in het hart van de stad en geworteld in een diepe historische traditie zal de concert- en congreszaal een trekpleister worden voor kennis, innovatie en creativiteit.

De plannen van deFilharmonie om het repertoire te verbreden naar symfonisch werk dat ook buiten de strikte marges van de klassieke muziek ligt, maar ook de vele community-projecten die het orkest plant moeten ertoe bijdragen dat het orkest meer dan ooit deel gaat uitmaken van het maatschappelijk weefsel van de stad.

Internationale ambities

Naast het uitnodigen van internationale sterren naar de concertzaal, heeft het orkest van deFilharmonie de ambitie om zich ook internationaal te profileren. Net als de grote buitenlandse orkesten wenst het orkest op die manier bij te dragen tot de reputatie van haar stad.

Dit artikel verschijnt in een uitgebreidere versie in Portici magazine.