‘Post-truth’ is woord van het jaar volgens Oxford Dictionaries
Toekomstig Amerikaans president Donald Trump en Brexit-voorman Nigel Farage: zonder hen was post-truth nooit Woord van het Jaar geworden. Foto: Photo News

Omstandigheden waarin objectieve feiten minder invloed uitoefenen op de publieke opinie dan emoties en persoonlijke overtuigingen. Dat verstaat het toonaangevende Britse woordenboek Oxford Dictionaries onder ‘post-truth’, voor hen hét woord van 2016.

Het woord post-truth vond zowat een decennium geleden al zijn weg naar de Oxford Dictionary, maar het gebruik ervan kende in 2016 een ongezien hoogtepunt in de context van het debat over de Brexit en het succes van Donald Trump.

Van een uiterst zelden gebruikt begrip evolueerde post-truth - bijna systematisch verbonden aan politics - tot een term die her en der opduikt in politieke analyses en commentaren, en die vooral ook door zowat iedereen begrepen wordt. ‘Dat bewijst de impact die het woord afgelopen jaar heeft gehad op het nationale en internationale bewustzijn.’

‘Gevoed door de opkomst van sociale media als nieuwsbron en een groeiend wantrouwen tegenover feiten die worden aangereikt door het establishment, heeft het concept post-truth linguïstische voet aan de grond gekregen’, zegt voorzitter van Oxford Dictionaries Casper Grathwohl.

Lees verder onder de video.

Waarheid op tweede plaats

Het prefix post- betekent in dit geval dat de term die erop volgt ‘onbelangrijk of irrelevant’ is geworden. Post-truth politics verwijst naar een manier van aan politiek doen waarbij feiten - ‘de waarheid’ - minder gewicht hebben dan subjectieve gevoelens en emoties.

In het kader van de succesvolle kandidatuur van Amerikaans presidentskandidaat Donald Trump - een man die niet verlegen zit om een leugentje meer of minder - wijdde het toonaangevende Britse magazine The Economist in september een volledig artikel aan het fenomeen.

‘Dat politici leugens vertellen, is niet nieuw’, klinkt het daarin. ‘Maar wat wel nieuw is, is dat de leugen niet meer gebruikt wordt om de waarheid te vervalsen. De leugens van Trump zijn bedoeld om vooroordelen te versterken. De waarheid komt op de tweede plaats. Niet feiten, maar gevoelens tellen in de campagne’.

Ook de campagne van het Leave-kamp in de aanloop naar het Britse Brexit-referendum wordt algemeen gezien als een voorbeeld van post-truth politics: veel Britten stemden niet met hun hoofd, maar met hun hart.