De piano smeekt om troost
Foto: Koen Bauters

Jan Swerts voorzag zijn persoonlijke apocalyps van een pianosoundtrack. Die greep in de AB ongenadig naar de keel.

Jan Swerts heeft een rotjaar achter de rug. Zijn zoon kreeg tourette, zijn huwelijk ging kapot, hij ontwikkelde zelf een spieraandoening en zijn moeder verloor haar strijd tegen kanker. De meesten hangen na zo’n jaar murw in de touwen. Zo ook de pianist, maar geleidelijk stak een noodzaak om te componeren de kop op.

Dat was voor het eerst. Op Weg en Anatomie van de melancholie verzamelde Swerts al bloedmooie piano-impressies, maar dat waren spielereien: soundtracks bij de straten uit zijn jeugd of de mistroostigheid die hij bespeurde bij bekende denkers. Schaduwland ontstond echter uit het verwerkingsproces om al die tegenslagen, zei hij in deze krant. ‘Weer verdwalen in het zwart-witdoolhof van dat klavier, plots de verklaring vinden van wat je voelt: ik had nooit verwacht dat het zo deugd zou doen.’

In de AB Club werd zijn publiek even koud gepakt. Swerts opende met wat geestigheden over de presidentsverkiezingen in de VS, een zelfrelativerend verzoek om niet te applaudisseren tussen de nummers en ‘Martha’, waarin een zomerse gitaar en langoureuze strijkers deden denken aan betere tijden. Maar bij ‘Claire’ ging Gianni Marzo’s gitaar haperen, werden de violen nerveus, kleurde het podium bloedrood en klonk Swerts plots als postrockband Mogwai. De beginfase van zijn rouwproces uitte zich zo in wild om zich heen slaande composities waar de pianist, Marzo en de onnavolgbare drumster Karen Willems doorleefde accenten plaatsen.

Naarmate Swerts dichter bij ‘aanvaarding’ belandde, verdwenen de anderen: enkel de piano hield hem overeind. Zo kneep de bedachtzame sonate ‘Raf’ onze keel helemaal dicht. ‘Kom dichtbij me, ’t is veilig zo, en niemand die ons ziet’ klonk het daar, en we gingen hunkeren naar troostende armen. Bij de laatste tedere toetsen van ‘...’, die de weergekeerde stilte met liefde omarmden, hoorden we zelfs geen traditioneel theaterkuchje in de zaal. Alleen jammer van die brommende koelkast en het klotsende afwaswater achteraan de Club – dóé daar eens iets aan, AB.

Swerts zorgde voor een zeldzaam decrescendo-concert: het publiek werd niet extatisch naar huis gestuurd, maar verweesd achtergelaten. Op de koude rillingen die daarbij hoorden is zelfs de novemberwind jaloers.

Jan Swerts (*****) Gezien op 8 november in AB Club, Brussel